Korece/Saygı Seviyeleri

Vikikitap, özgür kütüphane
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Korece'de konuşma esnasında ya da cümle içerisinde hitaba göre çeşitli saygı/yüceltme seviyeleri bulunmaktadır. Bunlar, kendinden yaş/mevki bakımından yüksek kişiler için, yaş/mevki bakımında aynı durumda olan kişiler için ve yaş/mevki bakımından aşağıda olan kişiler için ve yakınlık-uzaklık seviyelerine göre değişmektedir. Bu saygı seviyeleri günlük hayat içerisinde olduça önem taşımaktadır. Yanlış seçilen saygı seviyesi pek çok anlaşmazlıklara yol açabilmektedir. Korece'de bulunan bu yüceltme üç şekilde olmaktadır:

1. Özne Yüceltmesi[değiştir]

Özne yüceltmesinde konuşan, dinleyen ve öznenin birbirileri ile olan ilişkileri oldukça önemlidir. Yaş, mevki, yakınlık durumları vs göre bu üç kişinin birbirileri arasındaki etkileşimleri doğrultusunda özneyi yüceltmek amacıyla fiil köküne -(으)시 eklenir. Fiil kökü, ünlü ile bitiyorsa –시eklenir eğer ünsüz ile bitiyorsa –으시 eklenir.

Örnek:

Türkçe Fiil Fiil kökü + -(으)시 Fiil kökü + -(으)시 + ㅂ니다
gitmek 가다 가시 가십니다
görmek 보다 보시 보십니다
okumak 읽다 읽으시 읽으십니다
iyi olmak 좋다 좋으시 좋으십니다
olmak 이다 이시 이십니다
var olmak 있다 있으시 있으십니다


Bu ekin kullanımında birkaç istisna bulunmaktadır. Bunlar aşağıdaki gibidir:

1. Dinleyen kişinin özneden daha yüksek bir statüde yer aldığı durumlarda özne yüceltme eki olan -(으)시 kullanılmaz.

Örnek: 
할아버지, 아버지가 밖에 갔습니다.  – Büyükbaba, babam dışarıya çıktı.
선생님, 교수님이 지금 왔습니다. – Öğretmenim, profesör şimdi geldi.

2. Haber raporları, kitap yazıları gibi yerlerde her ne kadar özne yüksek bir statüde olsa da özne yüceltme eki -(으)시 kullanılmaz.

Örnek: 
대통령이 터키를 방문한다. – Devlet başkanı Türkiye’yi ziyaret ediyor.

3. Yüceltme hedefindeki öznenin vücut organları ya da kişisel bir aitliğinden bahsederken -(으)시 özne yüceltme eki ile dolaylı yoldan yüceltme yapılabilir.

Örnek: 
김 선생님께서는 얼굴이 예쁘십니다. – Kim hocanın güzel bir yüzü var/yüzü güzeldir.


2. Konuşma Seviyeleri[değiştir]

Konuşma seviyeleri Resmi ve Samimi Hitab olmak üzere ikiye ayrılır. Ayrıca bu iki hitab seviyesi kendi içinde alt bölümlere ayrılmaktadır. Detaylar için Resmi Hitab ve Samimi Hitab konularına bakınız.

1. Resmi Hitab
  1. Saygılı Düzey
  2. Orta Düzey
  3. Yalın Düzey
2. Samimi Hitab
  1. Saygılı Düzey
  2. Yalın Düzey


Konuşma Seviyeleri
Resmi Hitab Samimi Hitab
Saygılı Düzey Orta Düzey Yalın Düzey Saygılı Düzey Yalın Düzey
-ㅂ/습니다 -네 -ㄴ/는 다 -어(아,여)요 -어(아,여)


3. Sözcük ve ekler ile Yüceltme[değiştir]

Saygı kalıplarını kullanırken bazı belirli kelimeler ve ekler yüceltme durumuna göre tamamen değişmektedir. Aşağıda bu duruma örnek sık kullanılan kelimelerden ve eklerden örnekler verilmiştir:

Cümledeki Yeri Türkçe Normal Hal Saygılı Hal
İsim diş 치아
ev
hastalık 병환
isim 이름 성함
karı (eş) 아내 부인
pilav 진지
söz 말씀
yaş 나이 연세
Zamir o kişi 그 사람 그 분
ben
biz 우리 저희
Fiil görmek/görüşmek 보다 뵙다
içmek 마시다 드시다
olmak 있다 계시다
ölmek 죽다 돌아가시다
söylemek 묻다/말하다 여쭈다/여쭙다
uyumak 자다 주무시다
vermek 주다 드리다
yemek yemek 먹다 잡수시다
Ekler özneyi belirten ek -이/가 -께서
yönelme durum eki -에게 -께
eklendiği isme sayın/bay/bayan anlamları katar -님