LaTeX/Matematik

Donald Knuth'u TeX sistemini geliştirmeye yönlendiren en önemli sebeplerden birisi, matematiksel denklemlerin basitçe yaratılabildığı ve aynı zamanda matbaadan çıkmış gibi gözüken belgelerin yaratılmasına imkan veren bir yazılım tasarlamaktı. Nitekim, TeX'in ( ve sonrasında LaTeX'in) bilim çevrelerinde çok yaygın olarak kulanılıyor olması Knuth'un bu çabasında başarılı olduğunu göstermektedir. Matematiksel ifadelerin kolay ve şık olarak yazılabilmesi, LaTeX'in en önemli özelliklerinden biridir. Bundan dolayı ve engin sayıdaki matematiksel yazım biçimleri yüzünden, LaTeX'de matematik konusu büyük bir konudur.

Eğer yaratmak istediğiniz belge sadece birkaç matemik denklemi içeriyorsa, sıradan bir LaTeX sürümü işinizi görecektir. Ancak, birçok değişik türde ve karmaşık denklemler içeren bilimsel bir yazı yazıyorsanız, amsmath paketine bakmanızda yarar var. Bu paket, sıradan LaTeX komutlarından daha esnek ve güçlü komutlar içerir. Diğer bir paket, mathtools, amasmath'a bir takım kullanışlı ayarlamalar, ortamlar, ve işaretler ekler. Bu paketleri kullanmak için,

 \begin{document}

komutundan önce şunları ekleyin:

\usepackage{amsmath}

ya da

\usepackage{mathtools}

.

Matematik ortamları

LaTeX'in metnin matematiksel ifade olup olmadığını bilmesi gerekir. Çünkü LaTeX, matematiksel gösterimleri normal metinden farklı şekilde işler. Bu nedenle, bu amaç için özel ortamlar tanımlanmıştır. Bunlar, gösterilme biçimlerine bağlı olarak iki kategoriye ayrılabilir:

• text — metin formülleri, tanımlandıkları metnin içinde, yani satır içi olarak görüntülenir; örneğin, bir cümle içinde $a+a=2a$ diyebiliriz.
• displayed — görüntülenen formüller ayrı bir satırda yer alır.

Matematik özel ortamlar gerektirdiğinden, standart şekilde kullanabileceğiniz uygun ortam adları vardır. Ancak diğer birçok ortamdan farklı olarak, formüllerinizi belirtmek için bazı kullanışlı kısaltmalar vardır. Aşağıdaki tablo bunları özetlemektedir:

Tür	Satıriçi (Metin içinde) formüller	Görüntülenen denklemler	Görüntülenen ve otomatik olarak numaralandırılan denklemler
Ortam	math	displaymath	equation
LaTeX kısa biçimi	\(...\)	\[...\]
TeX kısa biçimi	$...$	$$...$$
Yorum			equation* (yıldızlı versiyon) numaralandırmayı devre dışı bırakır, ancak amsmath gerektirir.

İşaretler

Matematik birçok işarete sahiptir! Aşağıda gördükleriniz klavyeden ulaşılabilecek sembollerdir:

+ - = ! / ( ) [ ] < > | ' : *

Bu listenin dışında, belirgin komutlar arzu edilen semboller için kullanılmalıdır. Buna Yunanca harfler, ilişik semboller, oklar, ikili operatörler ve daha fazlası söylenebilir.

Bir örnek:

\forall x \in X, \quad \exists y \leq \epsilon

Neyse ki, özel semboller için arama yapabilen bir araç var. "Detexify" için dış bağlantılar bölümüne bakabilirsiniz. Başka bir seçenek de dış bağlantılar bölümünde bulabileceğiniz "The Comprehensive LaTeX Symbol List".

Eski latin karakterleri

∈

İşleçler (Operatörler)

boş küme

Kesirli sayılar ve binomsallar

k=netdata/toplam zaman

Parantezler ve ayraçlar

)

Matematik işaretlerinin biçimlendirilmesi

%

Matematik işaretleri dizini

Olağan bir LaTeX kurulumu ile gelen tüm işaretler aşağıda listelenmiştir. Bunların dışındaki işaretler paketler ile elde edilebilir.

İlişik semboller

Sembol	Komut	Sembol	Komut	Sembol	Komut	Sembol	Komut	Sembol	Komut
$\leq$	\leq	$\geq$	\geq	$\equiv \,$	\equiv	$\models$	\models	$\prec$	\prec
$\succ$	\succ	$\sim$	\sim	$\perp$	\perp	$\preceq$	\preceq	$\succeq$	\succeq
$\simeq$	\simeq	$\mid$	\mid	$\ll$	\ll	$\gg$	\gg	$\asymp$	\asymp
$\parallel$	\parallel	$\subset$	\subset	$\supset$	\supset	$\approx$	\approx	$\bowtie$	\bowtie
$\subseteq$	\subseteq	$\supseteq$	\supseteq	$\cong$	\cong	$\sqsubset$	\sqsubset	$\sqsupset$	\sqsupset
$\neq \,$	\neq	$\smile$	\smile	$\sqsubseteq$	\sqsubseteq	$\sqsupseteq$	\sqsupseteq	$\doteq$	\doteq
$\frown$	\frown	$\in$	\in	$\ni$	\ni	$\propto$	\propto	$=\,$	=
$\vdash$	\vdash	$\dashv$	\dashv	$<\,$	<	$>\,$	>

Eski latin harfleri

Sembol	Komut
$\mathrm {A} \,$ ve $\alpha \,$	\Alpha ve \alpha
$\mathrm {B} \,$ ve $\beta \,$	\Beta ve \beta
$\Gamma \,$ ve $\gamma \,$	\Gamma ve \gamma
$\Delta \,$ ve $\delta \,$	\Delta ve \delta
$\mathrm {E} \,$, $\epsilon \,$ ve $\varepsilon$	\Epsilon, \epsilon ve \varepsilon
$\mathrm {Z} \,$ ve $\zeta \,$	\Zeta ve \zeta
$\mathrm {H} \,$ ve $\eta \,$	\Eta ve \eta
$\Theta \,$, $\theta \,$ ve $\vartheta$	\Theta, \theta ve \vartheta
$\mathrm {I} \,$ ve $\iota \,$	\Iota ve \iota
$\mathrm {K} \,$ ve $\kappa \,$	\Kappa ve \kappa
$\Lambda \,$ ve $\lambda \,$	\Lambda ve \lambda
$\mathrm {M} \,$ ve $\mu \,$	\Mu ve \mu
$\mathrm {N} \,$ ve $\nu \,$	\Nu ve \nu
$\Xi \,$ ve $\xi \,$	\Xi ve \xi
$\Pi \,$, $\pi \,$ ve $\varpi$	\Pi, \pi ve \varpi
$\mathrm {P} \,$, $\rho \,$ ve $\varrho$	\Rho, \rho ve \varrho
$\Sigma \,$, $\sigma \,$ ve $\varsigma$	\Sigma, \sigma ve \varsigma
$\mathrm {T} \,$ ve $\tau \,$	\Tau ve \tau
$\Upsilon \,$ ve $\upsilon \,$	\Upsilon ve \upsilon
$\Phi \,$, $\phi \,$, ve $\varphi$	\Phi, \phi ve \varphi
$\mathrm {X} \,$ ve $\chi \,$	\Chi ve \chi
$\Psi \,$ ve $\psi \,$	\Psi ve \psi
$\Omega \,$ ve $\omega \,$	\Omega ve \omega

İkili Operatörler

Sembol	Komut	Sembol	Komut	Sembol	Komut	Sembol	Komut
$\pm \,$	\pm	$\cap \,$	\cap	$\diamond$	\diamond	$\oplus$	\oplus
$\mp$	\mp	$\cup$	\cup	$\bigtriangleup$	\bigtriangleup	$\ominus$	\ominus
$\times \,$	\times	$\uplus$	\uplus	$\bigtriangledown$	\bigtriangledown	$\otimes$	\otimes
$\div$	\div	$\sqcap$	\sqcap	$\triangleleft$	\triangleleft	$\oslash$	\oslash
$\ast$	\ast	$\sqcup$	\sqcup	$\triangleright$	\triangleright	$\odot$	\odot
$\star$	\star	$\vee$	\vee	$\bigcirc$	\bigcirc	$\circ$	\circ
$\wedge$	\wedge	$\dagger \,$	\dagger	$\bullet$	\bullet	$\setminus \,$	\setminus
$\ddagger \,$	\ddagger	$\cdot$	\cdot	$\wr$	\wr	$\amalg$	\amalg

Set ve/veya Logic formülü

Sembol	Komut
$\exists \,$	\exists
$\forall \,$	\forall
$\neg \,$	\neg
$\in \,$ ve $\notin \,$	\in ve \notin
$\ni \,$	\ni
$\land \,$	\land
$\lor \,$	\lor
$\rightarrow \,$	\rightarrow
$\implies \,$	\implies
$\iff \,$	\iff
$\top \,$	\top
$\bot \,$	\bot
$\emptyset \,$ ve $\varnothing \,$	\emptyset ve \varnothing

Sınırlayıcılar

Sembol	Komut
$\uparrow \,$	\uparrow
$\Uparrow \,$	\Uparrow
$\downarrow \,$	\downarrow
$\Downarrow \,$	\Downarrow
$\{\,$	\{
$\}\,$	\}
$\lceil \,$	\lceil
$\rceil \,$	\rceil
$\langle \,$	\langle
$\rangle \,$	\rangle
$/\,$	/
$\backslash \,$	\backslash
$|\,$	|
$\|\,$	\|

Diğer

Sembol	Komut
$\partial$	\partial
$\infty$	\infty
$\nabla$	\nabla
$\hbar$	\hbar
$\Box$	\Box
$\aleph$	\aleph
$\ell$	\ell
$\imath$	\imath
$\jmath$	\jmath
$\Re$	\Re
$\Im$	\Im

Trigonometrik

Sembol	Komut	Sembol	Komut	Sembol	Komut	Sembol	Komut
$\sin$	\sin	$\cos$	\cos	$\tan$	\tan	$\cot$	\cot
$\arcsin$	\arcsin	$\arccos$	\arccos	$\arctan$	\arctan	$\operatorname {arccot}$	\arccot
$\sinh$	\sinh	$\cosh$	\cosh	$\tanh$	\tanh	$\coth$	\coth
$\sec$	\sec	$\csc$	\csc