Vikiçocuk:Diller/Türkçe

Vikikitap, özgür kütüphane
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Alfabe[değiştir]

Türkçe Latin alfabesi kullanmaktadır. Ancak Latin alfabesinden biraz daha farklı harfler içerdiğinden "Türk Alfabesi" olarak kullanılmaktadır.

Alfabesi şu şekildedir: Tr Alfabe.svg

Kaç kişi bu dili konuşuyor?[değiştir]

Türkçe yaklaşık yetmiş beş milyon kişi anadili olarak konuşmaktadır. Dünya da ise yüz milyonu aşmaktadır.

Anadil — Anadil aynı soydan gelen dillerdir. Bugünkü Türk dilleri (Azerice, Kazakça) Göktürkçe dilinden türemiştir.

Nerede konuşuluyor?[değiştir]

Türkçe konuşulan ülkeler. Koyuluk arttıkça Türkçeyi konuşan kişiler de artmaktadır.

Türkiye, Kıbrıs ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) anadil olarak konuşulmaktadır. Kosova, Mekedonya, Romanya ve Irak'ta bölgesel dil olarak konuşulmaktadır. Almanya'daysa Türk halkının fazla olmasından dolayı iki milyon kişi konuşmaktadır. Bulgaristan, Fransa, Hollanda, Avusturya, Belçika, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) bir milyondan fazla insan konuşmaktadır. Yunanistan, Bulgaristan, Arnavutluk vb. ülkelerde küçük bir azınlık vardır. Rusya'da Türk boylarından dolayı Türkçe konuşan kişi sayısı çoktur. Azerbaycan'ın kullanığı dil olan Azericeyse aynı soydan geldiği için Türkiye Türkçesine çok benzemektedir.

Bölgesel dil — Bir dilin yapı, sözcük, deyim ve ses yönlerinden değişiklikler gösteren yerel ya da bölgesel biçimi.
Azınlık — Bir ülkede ayrı soydan veya inançtan olan ve sayıca az bulunan topluluk. Çoğunluk kelimesinin zıttı.
Boy — Kabile
Soy — Sülale

Temel kelimeler[değiştir]

Cevaplar
Evet.
Hayır.
Belki.
Selamlar
Merhaba.
Günaydın.
Tünaydın. / İyi öğlenler.
İyi akşamlar.
İyi geceler.
Ne var ne yok?
Vedalar
Güle güle.
Görüşmek üzere.
Yarın görüşürüz.
Görüşürüz.
Yararlı ibareler
Türkçe biliyor musunuz?
Türkçe biliyor musun?
Tuvalet nerede?
Lütfen.
Teşekkür ederim.
Benim adım...
Özür dilerim!

Geçmişi[değiştir]

Mustafa Kemal Atatürk, halka yeni Türk harflerini öğretirken.

Türkçenin ilk yazılı belgeleri Orhun Yazıtları'dır. Ural Altay Dil ailesine giren dildir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Türkçeye Arapça ve Farsçadan çok sayıda kelime girmiştir ve bunun sonucunda Osmanlıca ortaya çıkmıştır. Bu dönemde Arap alfabesinin Farsçaya uygun bir sürümü Türkçenin yazılması için kullanılmıştır. 1928 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan bir kanunla Latin yazı sisteminin Türkçeye uyarlandığı yeni bir alfabeye geçildi. Bu uyarlama ı, İ, ğ, Ç/ç, Ş/ş, Ö/ö ve Ü/ü harflerine alfabede yer verir. Yazı sisteminin değişimiyle okuryazarlık oranı arttı. 2005 yılı verilerine göre Türkiye'de okuryazarlık oranı %88.3'tür.

  • Okuryazar — Okuması yazması olan, öğrenim görmüş kimse.
  • Dil ailesi — Aynı kaynak dilden çıkmış dillerin topluluğu.
  • % — Yüzde işareti.

Türk edebiyatı ve kişiler[değiştir]

Nasreddin Hoca eşeğiyle giderken.

Türk edebiyatı çok zengindir ve Osmanlı öncesine dayanmaktadır.

Osmanlı öncesine baktığımızda akla ilk gelen isim Nasrettin Hoca'dır. Fıkralarıyla ünlüdür. Türbesi Türkiye, Akşehir'dedir.

Osmanlı dönemine baktığımızda Aşık Veysel Şatıroğlu aklımıza gelmektedir. Fakat onu genellikle Aşık Veysel olarak adlandırır. Ünlü halk ozanı ve şairdir. Çocukken iki gözü de kör olmuştur. Babası ona oyalanması için saz almıştır. Bu yüzden Aşık Veysel biz çocuklar için engelin aşılabileceğini gösteren en büyük örneklerdendir. Hayatı zor geçtiğinden eserlerinin çoğunlukla hüzünlü ama çok güzel ve dokunaklıdır.

1922 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılmasından sonra, Türkiye'nin İslam dünyasındaki en modern ülke haline gelmesi için büyük çalışmalar yapıldı. Türkiye'nin en başarılı yazarlarından biri olan Orhan Pamuk birçok başarılı kitap yazmıştır. Bunlardan bazıları Kar ve Benim Adım Kırmızı'dır. Ayrıca 2006 yılında Nobel Edebiyat Ödülünü'nü kazanmıştır.

Türk edebiyatından örnekler[değiştir]

Benden Yana mısın? Ayıdan Yana mı? (Nasrettin Hoca)[değiştir]

Nasreddin Hoca bir gün yolda yürürken yanına bir adam yaklaşır ve şöyle der: Hocam, şimdi bir ayı gelse ne yaparsın?

Nasreddin Hoca hemen yerden iki taş alır ve bunlarla kendimi savunurum, der. Adam tekrar sorar;
Diyelim ki taş yok o zaman ne yaparsın? Hoca bu sefer de;
Kaçarım, der. Adam da;
Ayı senden daha hızlı koşar, seni yakalar, o zaman ne yaparsın?
Hoca:

Ağaca çıkarım, der. Adam tekrar;
Ayı da ağaca çıkar, o zaman ne yaparsın?

Hoca artık dayanamaz ve şöyle der:
Adam sen benden yana mısın yoksa ayıdan yana mısın?

Mini Mini Bir Kuş[değiştir]

Türkçe bir tekerleme olan Mini Mini Bir Kuş çocuk şarkısı.

Mini mini bir kuş donmuştu
Pencereme konmuştu
Aldım onu içeriye
Cik cik cik cik ötsün diye
Pır pır ederken canlandı
Ellerim bak boş kaldı

Kaynakça[değiştir]