İçeriğe atla

Gürcüce/Alfabe ve telaffuz

Vikikitap, özgür kütüphane
Gürcü Alfabesi (ქართული ანბანი) veya Gürcü Yazısı (ქართული დამწერლობა)
Antik Asomtavruli yazısı (David Gareja Manastırı).
  • Gürcü alfabesi, günümüzde dünyada kullanılan 14 yazı sisteminden biridir.
  • Beşi sesli olmak üzere 33 harften oluşur.
  • Latin alfabesi gibi soldan sağa doğru yazılır.
  • Büyük-küçük harf ayırımı olmayıp hepsi aynı şekilde yazılır.
  • Gürcü alfabesinin geliştirildiği tarih olarak kabul edilen zaman dilimi, İÖ 4. yüzyıl ile İS 3. yüzyıl arasında değişir.
  • Gürcü alfabesinin üç farklı biçimi vardır. İlki Mrgvlovani (yuvarlak) veya Asomtavruli (başlık harfleri) olarak adlandırılır (İÖ 3. yüzyıldan). Nushuri (küçük) veya Hutsuri (dinsel) olarak adlandırılır (9. yüzyıldan). Bir diğeri olan Mhedruli (askeri) 11. yüzyılda ortaya çıkmıştır.

Harfler

[düzenle]
Çağdaş Gürcü Yazısı.
Harf Adı Türk alfabesiyle Romanizasyon Örnek/Açıklama
ა an Aa A a Türkçedeki "a" gibi
ბ ban Bb B b Türkçedeki "b" gibi
გ gan Gg G g Türkçedeki "g" gibi
დ don Dd D d Türkçedeki "d" gibi
ე en Ee E e Türkçedeki "e" gibi
ვ vin Vv V v Türkçedeki "v" gibi
ზ Zen Zz Z z Türkçedeki "z" gibi
თ tan Tt T t Türkçedeki "t" gibi
ი in İi I i Türkçedeki "i" gibi
კ k’an yok K' k' K’ (Sert)
ლ las Ll L l Türkçedeki "l" gibi
მ man Mm M m Türkçedeki "m" gibi
ნ nar Nn N n Türkçedeki "n" gibi
ო on Oo O o Türkçedeki "o" gibi
პ par yok P' p' P’ (Sert)
ჟ jan Jj Türkçedeki "j" gibi
რ rae Rr R r Türkçedeki "r" gibi
ს san Ss S s Türkçedeki "s" gibi
ტ t'ar yok T' t' T’ (Sert)
უ un Uu U u Türkçedeki "u" gibi
ფ par P veya f P p Türkçedeki "p" gibi
ქ kan Kk K k Türkçedeki "k" gibi
ღ ghar Gh Gh gh Fransızcadaki "R" telaffuzu gibi
ყ q'ar yok Q' q' Q’ q’
შ şin Şş Ş ş Türkçedeki "ş" gibi
ჩ çin Çç Ç ç Türkçedeki "ç" gibi
ც tsan yok Ts ts Tsunami'de T'yi belirsiz okuyarak
ძ dzil yok Dz dz Örn: Şota ArvelaDZe
წ Ts’ (Sert) yok Ts' ts' yılan tıslaması gibi
ჭ ç'ar yok Ç' ç' Ç’ (Sert). Tç; ç'den önce bir t varmış gibi.
ხ khan yok Kh kh Hırıltılı h Azerice'deki x
ჯ can Cc C c Türkçedeki "c" gibi
ჰ hae Hh H h Türkçedeki "h" gibi

Diğer harfler

[düzenle]

Günümüzde kullanım dışı olan; Eski Gürcücede kullanılan bazı harfler:

  • "ჱ" e ve i benzeri bir ses (ey/ei), Eski Yunancadaki Ηη (eta/ita) sesiyle eş değer.
  • "ჲ" Türkçedeki "y" gibi okunur; fakat modern alfabede yerini "i (ი)" sesine bırakmış. Örn: Milyon yerine Milion demek gibi.
  • "ჳ" Eski Yunanca'daki upsilon sesiyle eş değerdir. Türkçede tam karşılığı yoktur.
  • "ჴ" Tam olmasa da "Q" benzeri bir sesi karşılar.
  • "ჵ" Uzun bir "o" sesi, ô.
  • "ჶ" Türkçedeki tam karşılığı "F/f" dir. Günümüzde yerini "ფ (p/ph)" ye bırakmıştır. Fakat Laz alfabesinde hâlâ kullanılır.
  • "ჷ" Türkçedeki "I/ı" sesiyle hemen hemen aynıdır. Megrel ve Svan dilinde hâlâ kullanılır.
  • "ჸ" Arapçadaki ayın sesine benzer.
  • "უ̌" Kısa u, უ sesinin kısa telaffuzu.