Vikiçocuk:Diller/Türkçe

Vikikitap, özgür kütüphane
Atla: kullan, ara

Alfabe[düzenle]

Türkçe Latin alfabesi kullanmaktadır. Ancak Latin alfabesinden biraz daha farklı harfler içerdiğinden "Türk Alfabesi" olarak kullanılmaktadır.

Alfabesi şu şekildedir: Tr Alfabe.svg

Kaç kişi bu dili konuşuyor?[düzenle]

Türkçe yaklaşık yetmiş beş milyon kişi anadili olarak konuşmaktadır. Dünya da ise yüz milyonu aşmaktadır.

Anadil — Anadil aynı soydan gelen dillerdir. Bugünkü Türk dilleri (Azerice, Kazakça) Göktürkçe dilinden türemiştir.

Nerede konuşuluyor?[düzenle]

Türkçe konuşulan ülkeler. Koyuluk arttıkça Türkçe'yi konuşan kişiler de artmaktadır.

Türkiye, Kıbrıs ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) anadil olarak konuşulmaktadır. Kosova, Mekedonya, Romanya ve Irak'ta bölgesel dil olarak konuşulmaktadır. Almanya'daysa Türk halkının fazla olmasından dolayı iki milyon kişi konuşmaktadır. Bulgaristan, Fransa, Hollanda, Avusturya, Belçika, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) bir milyondan fazla insan konuşmaktadır. Yunanistan, Bulgaristan, Arnavutluk vb. ülkelerde küçük bir azınlık vardır. Rusya'da Türk boylarından dolayı Türkçe konuşan kişi sayısı çoktur. Azerbaycan'ın kullanığı dil olan Azerice'yse aynı soydan geldiği için birbirine çok benzemektedir.

Bölgesel dil — Bir dilin yapı, sözcük, deyim ve ses yönlerinden değişiklikler gösteren yerel ya da bölgesel biçimi.
Azınlık — Bir ülkede ayrı soydan veya inançtan olan ve sayıca az bulunan topluluk. Çoğunluk kelimesinin zıttı.
Boy — Kabile
Soy — Sülale

Temel kelimeler[düzenle]

Cevaplar
Evet.
Hayır.
Belki.
Selamlar
Merhaba.
Günaydın.
Tünaydın. , İyi öğlenler
İyi akşamlar.
İyi geceler.
Ne var ne yok?
Vedalar
Güle güle.
Görüşmek üzere.
Yarın görüşürüz.
Görüşürüz.
Yararlı ibareler
Türkçe biliyor musunuz?
Türkçe biliyor musun?
Tuvalet nerede?
Lütfen.
Teşekkür ederim.
Benim adım...
Özür dilerim!

Geçmişi[düzenle]

Mustafa Kemal Atatürk, halka yeni Türk harflerini öğretirken.

Türkçe'nin ilk yazılı belgeleri Orhun Yazıtları'dır. Ural Altay Dil Ailesi'ne giren dildir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Türkçe'ye Arapça ve Farsça'dan çok sayıda kelime girmiştir ve bunun sonucunda Osmanlıca ortaya çıkmıştır. Bu dönemde alfabe olarak Arap alfabesi kullanılmıştır. 1928 yılında Türkiye'nin kurucusu Musatafa Kemal Atatürk tarafından çıkarılan bir kanunla Türkçe'de pek çok değişiklik yapıldı ve Latin alfabesine geçildi. Latin alfabesine geçilmesiyle beraber Latin alfabesinde değişiklikler oldu. Bu değişiklikler Ö, Ç, Ş, Ü ve Ğ harflerinin eklenmesi olmuştur. Yazı sisteminin değişimiyle okur-yazarlık oranı arttı. Bugün Türkiye'de 2005 yılı itibariyle okur-yazarlık oranı %88.3'tür.

  • Okuryazar — Okuması yazması olan, öğrenim görmüş kimse.
  • Dil ailesi — Aynı kaynak dilden çıkmış dillerin topluluğu.
  • % — Yüzde işareti.

Türk edebiyatı ve kişiler[düzenle]

Nasreddin Hoca eşeğiyle giderken.

Türk edebiyatı çok zengindir ve Osmanlı öncesine dayanmaktadır.

Osmanlı öncesine baktığımızda akla ilk gelen isim Nasrettin Hoca'dır. Fıkralarıyla ünlüdür. Türbesi Türkiye, Akşehir'dedir.

Osmanlı dönemine baktığımızda Aşık Veysel Şatıroğlu aklımıza gelmektedir. Fakat onu genellikle Aşık Veysel olarak adlandırır. Ünlü halk ozanı ve şairdir. Çocukken iki gözü de kör olmuştur. Babası ona oyalanması için saz almıştır. Bu yüzden Aşık Veysel biz çocuklar için engelin aşılabileceğini gösteren en büyük örneklerdendir. Hayatı zor geçtiğinden eserlerinin çoğunlukla hüzünlü ama çok güzel ve dokunaklıdır.

1922 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılmasından sonra, Türkiye'nin İslam dünyasında ki en modern ülke yapmak için büyük çalışmalar yapıldı. Türkiye'nin en başarılı yazarlarından biri olan Orhan Pamuk birçok başarılı kitap yazmıştır. Bunlardan bazıları Kar ve Benim Adım Kırmızı'dır. Ayrıca 2006 yılında Nobel Edebiyat Ödülünü'nü kazanmıştır.

Türk edebiyatından örnekler[düzenle]

Benden Yana mısın? Ayıdan Yana mı? (Nasrettin Hoca)[düzenle]

Nasreddin Hoca bir gün yolda yürürken yanına bir adam yaklaşır ve şöyle der: Hocam, şimdi bir ayı gelse ne yaparsın?

Nasreddin Hoca hemen yerden iki taş alır ve bunlarla kendimi savunurum, der. Adam tekrar sorar;
Diyelim ki taş yok o zaman ne yaparsın? Hoca bu sefer de;
Kaçarım, der. Adam da;
Ayı senden daha hızlı koşar, seni yakalar, o zaman ne yaparsın?
Hoca:

Ağaca çıkarım, der. Adam tekrar;
Ayı da ağaca çıkar, o zaman ne yaparsın?

Hoca artık dayanamaz ve şöyle der:
Adam sen benden yana mısın yoksa ayıdan yana mısın?

Mini Mini Bir Kuş[düzenle]

Türkçe bir tekerleme olan Mini Mini Bir Kuş çocuk şarkısı.

Mini mini bir kuş donmuştu
Pencereme konmuştu
Aldım onu içeriye
Cik cik cik cik ötsün diye
Pır pır ederken canlandı
Ellerim bak boş kaldı

Kaynakça[düzenle]