Salarca/Geniş zaman

Salarcada geniş zaman Türkçe ile benzerdir. Diğer zaman kiplerinin aksine doğrudan ve dolaylı ayrımı bulunmaz. Tek bir ekle sağlanır.

1. -(A)r: Sürekli tekrarlanan, sık gerçekleştirilen veya düzenli bir eylemi belirtmek için kullanılır. Olumsuz hâli -mAs ile sağlanır. (Ma Wei, 2016: s. 52).

Pise(r) Cumağa Altiule varar. → Biz Cuma namazına Altiul'e gideriz. (Ma Wei, 2016: s. 52).

Sürekli ve düzenli yapılan bir eylem olduğu için geniş zaman kullanılmıştır.

Atasözlerinde sık tercih edilir:

Tırna ülse ün galar, adam ülse ad galar. → Turna ölürse sesi kalır, adam ölürse adı kalır. (Ayso, 2008: s. 55).
Bir ağız cadaq söz, on yilniği bergetni buzar. → Bir kelime büyük söz, on yılın bereketini bozar. (Ayso, 2008: s. 83).

Her iki örnek de genelleme içerir. Birer atasözüdür. Bu nedenle geniş zaman kullanılmışır.

Biler mu, bilmes mu? → Bilir mi, bilmez mi? (Potanin, 1893: s. 432).

Ancak bazen kalın ünlülerde dar okunur:

Bu ziutaña dött sucaq su sıxır. → Bu tanka dört kova su sığar. (Ma Chengjun, 2010: s. 256).

(Ma Wei, 2016: s. 52).

İsim cümlelerinde ise dolaylı ve doğrudan deneyim belirtilir.

2. ira: Dolaylı deneyimi belirtmek için kullanılır; (i)-dIr ise doğrudan deneyimi tanımlamak için kullanılır. Her ikisi de isim cümlelerinin sonuna gelir. (Ma Wei, 2016: s. 112).

Kaynakça

• 张, 进锋 (Ayso Cañ Cinfen) (2008) 乌璐别格 (Ulubeğ), 鄭初陽 (Çuyañ Yebey oğlı Ceñ), editors, Salar İbret Sözler 撒拉尔谚语 [Salar Atasözleri]‎, China Salar Youth League.
• Dwyer, Arienne M. (1998). The Turkic strata of Salar: An Oghuz in Chaghatay clothes? Turkic Languages 2: 49-83. (İngilizce).
• Dwyer, Arienne M. (2007). Salar: A study in Inner Asian language contact processes. Part I: Phonology. Turcologica 37, 1. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. (İngilizce).
• Kakuk, S. (1962). “Un Vocabulaire Salar.” Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae 14, no. 2: 173–96. (Fransızca).
• 林莲云 [Lin Lianyun] (1985). 撒拉语简志 [A Brief History of Salar]‎, Beijing: 民族出版社: 琴書店. (Çince).
• Ma, Chengjun, Han, Lianye, Ma, Weisheng (December 2010) “nang”, in 米娜瓦尔 艾比布拉 (Minavar Abibra), editor, 撒维汉词典 (Sāwéihàncídiǎn) [Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing.
• Ma, W. (2014). 中国少数民族语言会话读本: 撒拉语——366句会话句 [Conversational Textbook of Chinese Minority Languages: Salar Language – 366 Conversational Sentences]. 社会科学文献出版社 [Social Sciences Academic Press].
• Ma, W. (2016). 国家社会科学基金项目: 濒危语言——撒拉语研究 [National Social Science Fund Project: Research on the Endangered Language – Salar].
• Potanin, G.N. (1893). Тангутско-Тибетская окраина Китая и Центральная Монголия (Rusça).
• Tenişev, Edhem (1976). Stroj salárskovo jazyká [Salar Grameri], Moskova. (Rusça).
• Yakup, Abdurishid. (2002). An Ili Salar Vocabulary: Introduction and a Provisional Salar-English Lexicon‎, Tokyo: University of Tokyo.