Salarca/Gelecek zaman

Salarca tıpkı diğer zaman kiplerinde olduğu gibi gelecek zamanda da, doğrudan ve dolaylı olmak üzere kiplere ayrılır. Ancak şimdiki zaman kiplerinin aksine gelecek zamanda ünlü uyumu barındırır. (Ma Wei, 2014: s. 20; Ma Wei, 2016: s. 115-116).

1. -GUr: Doğrudan gözlemlenecek ya da tecrübe edilecek eylemler içindir. Olumsuzluk fiile gelen -mA- eki ile sağlanır.

• Men oxağur. → Ben okuyacağım.

Kişi gelecekte okuma eylemini yaparken doğrudan eylemi gerçekleştiren olacaktır.

• Sen neçe keliğür i? → Sana ne kadar gerekecek? (Ma Wei, 2016: s. 52).

Kişi, ihtiyaç miktarı bilgisine doğrudan sahip olduğundan ötürü soru bu şekilde sorulmuştur.

• Sen nañ vaqqur i? → Ne izleyeceksin? (Ma Wei, 2016: s. 52).

Kişi izleyeceği şeyi kendi belirlemiştir. Doğrudan muhattaptır.

2. -GA(r): Dolaylı bir gözlemden elde edilecek bilgi içindir. Olumsuzluk fiile gelen -mA- eki ile sağlanır.

• Kişçük gaşqa. → Adam kaçacak(mış). (Ma Wei, 2016: s. 52).

Kişi adamın kaçacağını biliyordur ancak kaçma eylemini gerçekleştirirken yanında bulunmayacaktır ve bu bilgiye dolaylı olarak ulaşmış olabilir.

• Selere yol başlağucı keleğer o? → Size bir tur rehberi gerekecek mi(ymiş)? (Ma Wei, 2014: s. 100).

Kişi bu bilgiye doğrudan sahip değildir, arkadaşlarına danışacak olabilir.

• Men yiğüsi algur. U da yiğüsi algar u? → Ben yemek alacağım. O da yemek alacak mı(ymış)? (Ma Wei, 2014: s. 77).

Kişi kendi yapacağı eylemin doğrudan gerçekleştireni olduğu için doğrudan gelecek zaman eki kullanmış olup, bir başkasını yapacağı işi aracıya sorduğu ve dolaylı bir bilgi talep ettiği için dolaylı gelecek zaman eki kullanmıştır.

3. -(A)r: Esas olarak geniş zamanı ifade eden bu kip bazen gelecek zamanı da ifade eder. Olumsuz hâli -mAs ile sağlanır. (Ma Wei, 2016: s. 52).

• U buğün varar. → O bugün gidecek. (Ma Wei, 2016: s. 52).

(Ma Wei, 2014: s. 20; Ma Wei, 2016: s. 52).

Kaynakça

• Dwyer, Arienne M. (1998). The Turkic strata of Salar: An Oghuz in Chaghatay clothes? Turkic Languages 2: 49-83. (İngilizce).
• Dwyer, Arienne M. (2007). Salar: A study in Inner Asian language contact processes. Part I: Phonology. Turcologica 37, 1. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. (İngilizce).
• Kakuk, S. (1962). “Un Vocabulaire Salar.” Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae 14, no. 2: 173–96. (Fransızca).
• 林莲云 [Lin Lianyun] (1985). 撒拉语简志 [A Brief History of Salar]‎, Beijing: 民族出版社: 琴書店. (Çince).
• Ma, Chengjun, Han, Lianye, Ma, Weisheng (December 2010) “nang”, in 米娜瓦尔 艾比布拉 (Minavar Abibra), editor, 撒维汉词典 (Sāwéihàncídiǎn) [Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing.
• Ma, W. (2014). 中国少数民族语言会话读本: 撒拉语——366句会话句 [Conversational Textbook of Chinese Minority Languages: Salar Language – 366 Conversational Sentences]. 社会科学文献出版社 [Social Sciences Academic Press].
• Ma, W. (2016). 国家社会科学基金项目: 濒危语言——撒拉语研究 [National Social Science Fund Project: Research on the Endangered Language – Salar].
• Potanin, G.N. (1893). Тангутско-Тибетская окраина Китая и Центральная Монголия (Rusça).
• Tenişev, Edhem (1976). Stroj salárskovo jazyká [Salar Grameri], Moskova. (Rusça).
• Yakup, Abdurishid. (2002). An Ili Salar Vocabulary: Introduction and a Provisional Salar-English Lexicon‎, Tokyo: University of Tokyo.