Bakiyye Dili

Vikikitap, özgür kütüphane
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Hüsnü Hatt-î Bâkiyye Lisanı Dil Bilgisi ve Edebiyatı Kılavuzu[değiştir]

Bu çalışma, Türkî kökenli yapay dil olan Al Bakiyye diline dair kapsamlı dil bilgisi, edebiyatı ve öğretimine yönelik kılavuz niteliğinde bilgiler barındırmaktadır. Türkçe temel anlatım dili olarak ele alınmıştır. İngilizce, Almanca gibi diğer dillerden konunun daha iyi pekiştirilmesi için örnekler bulunur.

Bakiyye Lisanı Nedir?[değiştir]

Hüsnü Hatt-î Bâkiyye Lisanı, Ural-Altay Dil Ailesine mensup Göktürk-Orhun, Osmanlı ve diğer tüm Türk Lehçeleriyle bütünleşmiş dil kültürünü sabit ve kalıcı kılmak, Türk lisanlarındaki sesleri ve kültürü korumak amacıyla süsleme, güzelleştirme niteliğinde geliştirilmiş Türkçe kökenli yapay bir dildir. Mevcut kültürlerin dil vasıtasıyla aktarımının en sağlıklı ve uzun ömürlü olduğu bilinen bir gerçektir. Bu yüzden yazılı, kalıcı ve canlı bir aktarım gerçekleştirmek adına Hüsnü Hatt-î Bâkiyye Lisanı geliştirilmeye başlanmıştır. Sözcük varlığı büyük oranda Türkçe, Göktürkçe, Diğer Türk Lehçeleri, Arapça, Farsça ve Osmanlıcadır. Ayrıca Fransızca, İngilizce, Almanca, Moğolca, Ölü Mezopotamya Dilleri ve Anadolu Dillerine ait sözcük varlığına da sahiptir.

Bu maksadın da ötesinde geliştiricisi dilemiş olduğu için böyle bir dil oluşturulmuştur.

Hüsnü Hatt-î Bâkiyye Lisanı, kendine özgü alfabesiyle yazılan Türkî dillerden yapısal kökler barındıran bir dil olup, 65 harf (damga) ve 6 temelî özellikte karaktere sahiptir. Kendine özgü “Şükran Güncesi, Damlahatnâme, yazlam” gibi edebî türlere sahiptir.

El Yazımı, (Kaligrafik) Hat-î Figûrât Yazımı ve Bilgisayar Hat Yazımı olmak üzere üç yazım hattı bulunur. El ve bilgisayar hattı arasında benzer özellikte olup, birkaç küçük yazım biçiminde farklılık söz konusudur. Hat-î Figûrât yazımında ise hat sanatı, süsleme ve damgalar (harfler) arasında fazlaca etkileşim söz konusudur. Hat-î Figûrât yazımı çoğunlukla deyim, özel isim ve hitabetlerde süsleme maksatlı kullanılır.

“Hüsnü Hatt-î Bâkiyye Lisanı” ifadesinin Türkçe açılımsal manası; “Güzel yazılı ölümsüzlüğe ait dil” demektir. “-iyye” eki, aidiyet, bağlılık, tabi olma durumlarını ifade eder. Misal; “ruhiyye (Ruha özgü, ruha ait), Türkiyye (Türk'e ait, Türke özgü) vb.

Türkî kökenli geliştirilen bu yapay dil, Türkçede “Bakiyye”, Almanca ve İngilizce gibi Avrupa-Hint dillerinde “Al Bakiyye” olarak tabir edilir. Aynı zamanda İngilizce “Bakisch”, Almanca “Bakisch” olarak da kullanılabilir. Bakiyye dilinde ise “Hüsnü Hatt-î Bâkiyye Lisanı” olarak nitelendirilmektedir.

Bakiyye Lisanı Temel Özellikleri[değiştir]

  1. Bütün damgaların (harflerin) kendine özgü okunuşu ve kullanım alanı bulunmaktadır.
  2. Büyük – Küçük harf ayrımı bulunmaz.
  3. Soldan sağa doğru yazılır. Figurat hattında üstten aşağı veya aşağıdan yukarı doğru yazım da bulunur.
  4. Türkî dillerde olduğu gibi cümle dizilimi özgürcedir. Sadece yardımcı fiil + fiil kuralı uygulanmalıdır. Yardımcı fiil temel cümlede her daim esas fiilden hemen önce olmalıdır.

Misâl: Bugün okula gideceğiz.  

Ḷ Г❞ ϢરƆ Г@⥌CĴБᓬ ᒍӬ ↓ØЭ.

Okunuşu: Bugün werde getecejbiz lâ okkula.

  1. Fiillerle birleşebilen ve birleşmeyen yardımcı fiiller vardır; [ჰŧ - , Ϣર, ഥ (ist, war, dır)].
  2. 6 adet artikel bulunur; [৬-I,  ᒍӬ, ᒍ,  ⧽,  ..↾ (Ya-Ay, Lâ, El-Ol, İ-Yi)].
  3. Almanca gibi artikellerde cinsiyet ayrımı bulunmaz. Artikeller sadece olgu ve işlev açısından özellik gösterir.
  4. Avrupa dillerinde olduğu gibi şahıs eklerinde III. Şahıs için cinsiyet vb. ayrım bulunmaz. Erkek, kadın, cansız varlık ve cisim fark etmeksizin tümü için Türkî dillerde olduğu gibi tek bir şahıs eki olarak “⧽” (ol) kullanılır.
  5. Yaratıcı (Allah) için kullanılan özel ek, şahıs eki ve kurallar mevcuttur.
  6. 8 adet ismin hâl eki vardır.
  7. Olumlu-Olumsuz ve Soru yapısı mevcuttur.
    1. Olumsuzlarda yardımcı fiil olarak isim cümlelerinde “ƆGᒍ” (değel) kullanılır. Misal: Ḷ ƆGᒍ ৬ᓬλ. (Bu değel yaznanç) TR: Bu kalem değildir.
    2. Olumsuzlarda yardımcı fiil olarak fiil cümlelerinde “ᕴ↓” (yok)  veya ek olarak da “-ma, -ma” kullanılır. Misal: ⧽ ᕴ↓ ГᒍMЭ⟓ (Ol yok gelmek.) O gelmez. / ⧽ ГᒍM⥌MЭ⟓. (Ol gelmemek)  veya ⧽  ГᒍM⥌MЭᓬ  (Ol gelmemez) TR: O gelmez.)
  8. Zaman ve kip ayrımı vardır.
  9. Sondan, baştan, ortadan eklemeli sözcük yapısı bulunur.
  10. Özel ifade ekleri mevcuttur.
  11. Sıralı belirteç eki (harfi) vardır. (⥙ - λ)
  12. Harf dışı belli manalara gelen simge ve damgalar vardır. (k M̃ ❞ 〟° ʷ )
  13. Harflerin birkaç farklı tarzda süslü yazım biçimi ve hattı bulunur. (ഥ = ط)
  14. Büyük oranda sesli harfler yazılmaz. (Гᒍ = Gel)
  15. Ünlüler çoğunlukla kelime sonunda veya son hecesinde kullanılır. (৬Ɲ↾ = Yeni)
  16. Yazımda büyük ünlü uyumu bulunur ancak konuşmada sesletimde farklılıklar olabilmektedir. (⧽Ꭷ = Ulu)
  17. Özel yapım ekleri mevcuttur.

Bakiyye Alfabesi ve Yazı Sistemi[değiştir]

Hüsnü Hatt-î Bâkiyye Lisanında birbirlerine benzer yapıda 3 hat bulunur. Bunlar; Bilgisayar hattı, El hattı ve Figûrât hattıdır. Toplam 65 damgadan (harf) oluşmaktadır. Figûrât hattı dışında hiçbir damga birbiriyle birleşmez ve soldan sağa doğru yazılır. Figûrât hattında ise süsleme, zarifleştirme sanatı söz konusu olduğundan dolayı yukarıdan aşağı, aşağıdan yukarı ve soldan sağa doğru yazım yapılabilmekte ve harfler birbirleriyle birleşebilmektedir. Üç hat için de sağdan sola doğru yazım bulunmamaktadır.

El hattı ve Figûrât hattı için alfabedeki harflerin standart el yazısı biçimi kullanılır. Bilgisayar hattı için ise her bilgisayar ve ortamda kolaylıkla yazılabilmesi için uygun karakterlerden oluşan dizi harfler kullanılır.

Alfabe (웃MGᒍ↓  // ∧БC)  [değiştir]

Bâkiyye Lisanında damgaları (harfleri) nitelendiren dizi tablosuna “웃MGᒍ↓” (Tamğaluk) veya “∧БC” (Eabece) denilir.

Bakiyye Alfabesi:

⥌ Ḷ Б C Ċ Ɔ ഥ ഥ' ᛠ 웃 Э ∧ Ƒ ౨ Г ૭’’ G Ǧ ԋ Ꮦて で I ↾ ..↾  Ĵ ⟓ ⊲ Ø ᒍ ૪ M Ⱈ Ɲ Й O ⧽ Ȫ П Ḻ ર મ ཞ Ӭ ≾ じ ๛ β ≾. Ұ Ꭷ Ꭷ’ Ꭷ’’ ⱱ ୨ Ϣ ৬ ᕴ ᓬ X ⥙ λ @ ↓ የ ჰŧ

Б C Ċ Ɔ ഥ' Э Ƒ Г ૭’’ G
Aa Bu Bi Ci Çi Di Dıy Zıy Te Tay E Ae Ef Fa Ge Gaf Ğe
a b b c ç d ž t ţ ě æ f f g ɠ ğ
Ǧ ԋ I .. ↾ Ĵ Ø M Ɲ
Ğa He Hay Ha Ay I İy Jey Key Kal Kul El Lam Em Men En
Ğ h h h kh I ı - i i j k q l l m m n
Й O Ȫ П Ӭ β ≾. Ұ
O Ol Ö Pi Pa Er Ray Riy â Es Say Sin SS Şay
ň o o ö p p r r ȑ â s š s ß ş ş
Ꭷ’ Ꭷ’’ Ϣ X λ @ ჰŧ
U Ü Ȗ Vi Vav Wah Ya Yut Zed Aks Nang Nanç Et Ok İst
u ü ȗ v v w y ÿ z x @ q m st


No El – Figûrât Hattı Bilgisayar Hattı Okunuşu Sesletim TR Okunuşu Özellik
  1. 1
A A - E A / E Keskin e, a (kapalı e)
  1. 2
با Bu Bu, Ba B Kalın ba
Б Б Be Be, Bi B İnce be, bi
C C Ci Ci, Ce, Ca, Cu, C C harfi
Ċ Ċ Çi Çi, Çe, Ça, Çu C Ç Harfi
Ɔ Ɔ Di Di, De D İnce de, di
ط Dıy Dı, Da, Du, Do D Kalın da, du

Dır, duy vb.

ظ ഥ’ Zıy Tze, ze Z Peltek ze, Tze
Te Te, Tö, Ti, Tü T İnce te
Tay Tay, ta, tu, to T Kalın te
Э Э E (Açık) E ə Açık e
EA EA Æ Ea, Ae, karışımı – uzun a
Ƒ Ƒ Ef Ef, fe, fi F İnce fe
ف Fa Fa, fu, fo F Kalın fa
Г Г Ge Ge, gi, gü, gö G İnce düz ge
ق ૭’’ Gaf Gaf, guf, gof, ga, gu, go G Kalın ge
G G Ğ Yumuşak ğe Ğ Yumuşak ğe
Ğ Ɠ. Ğ Gırtlak ğa Ğ Kalın gırtlak ge
حا Hu H Nefes hesi, hû
ԋ He (Hemz) He, hi, H İnce he
ح Ha Ha, ho, hu, H Kalın ha
خ Ha (kalın) Ha, ho, H Sert kalın boğaz ha
I I Ay Ay, ı, I Ay, I
İ İ, i, ı İ Normal i – ı
..↾ ..↾ İiy İiyy İ Uzun ince i
Ĵ Ĵ Jey Je, jo J Normal j
Key Ke, kü, key, K İnce ke
Kal Ka, ko, ku Q Kalın ka
Ø Ø Kul Kul, ku, Q Kalın keskin ka
ل El El, al, le, lu, li,la L Normal damak le
Lam Lam, la, lo L Vurgulu tonlu sert la
M M Em Em, me, ma, mu M Normal me
ما Men Men M Mn, men
Ɲ En En, ne, na, nu N Normal ne
Й Й Ñ Nazal ne, nu,nû
O O O O O Normal o
Ö Ö Ö Ö Ö Normal ö
П П Pi Pi, pe P İnce pe
پا Pa Pa, pu, P Çiftli kalın pe
Er Er, r, ri, ar, R İnce re
Ray Ray, ra, ru, ro R Kalın ra
Riy Ri, R Yurtkun ince re
Es Es, as, se, si, sa S Normal se
پا Say Say, se S Peltek se
- ๛ Sin Sin, se,sa S Keskin se,sa
≾. Eş, şe, şi, Ş İnce şe
Ұ Ұ Şay Şay, şı, şu Ş Kalın şa
- Ꭷ U U, U Normal u
- Ꭷ’ Ꭷ’ Ü Ü, Ü Noktalı u, ü
- Ꭷ’’ Ꭷ’’ Û Û Û Şapkalı û, uzun u
Ve Ve, vi V İnce ve
و Vav Va, vu, vo V Kalın va
ѡ Ϣ Wah Wa, wo, we W Çiftlemli Ve, Wa
ي Ya Ya, ye, yü Y İnce ye
Yut Yut, yo, Y Vurgulu kalın ya
Zed Ze, zu, zü, Z Keskin ze
X X Aks Aks, eks,iks, X İks, eks
Nang Ng, nang, nk, Nazal ng, NG,
@ @ Et Et, at @ Et, at
Ok Ok, uk, Ok,
م Mim mu Mu, mim, M Mu, soru  eki
Ӭ Ӭ Ä/Â Ä/Â, ê, Ê â, Ê,Â, Ä Şapkalı ince a, e
Un Un, on, ün, ön, Ek, dolgu on, on, ün
〟- En En, in, Ek, dolgu en, in
λ λ Nanç
ჰŧ ჰŧ İst İst IST

Türkî Lisanlardan Seslere Bâkiyye Lisanında Karşılık[değiştir]

Ä= [Azeri, Tatar, Türkmen ve Gagavuz Türkçelerinde] Kısa, kapalı e sesini verir. E-A karışımı bir ses olara ön görülür. Türkçedeki “İnce, Anne” sözcüklerinin son hecedeki “e” sesi açık edir. Diğer örnekler: Eş, Sen, Sene vb. Azericede bu ses için Э/Ə harfleri kullanılır. Bakiyye lisanındaki karşılığı: Э (E Açık)

Q = [Tatar, Türk ve Azeri Türkçelerinde] Gırtlaktan veya gırtlağa yakın çıkarılan “K” sesini belirtir. “G” sesi ile Arapça karşılığı “ق” (Gaf) harfidir. Misal; Qalın (Kalın), Qadın (Kadın) Qurt (Kurt) vb.

Bakiyye lisanındaki karşılığı: ⊲ (Kal)

X = [Tatar ve Azeri Türkçelerinde] Boğazdan gelen gırtlak “H” sesidir. Hırıltılı “he” sesini yansıtır. Xamur (Hamur), Xalı (Halı) vb.

Bakiyye lisanındaki karşılığı: ح-خ (てで)

W = [Tatar, Türkmen Türkçesi] “U” sesine benzeyen “V” harfidir. Arapça “و” harfi, batı dillerindeki “W” harfidir. Ancak Bakiyye lisanında “و” harfinin karşılığı olarak “و” kullanılıp, “wua” sesine yakın çift Ve sesi gibi çıkan biraz daha farklı ses olarak kullanılmaktadır. W sesi tonlu ve vurguludur. War (var), Wan (van)...

Bakiyye lisanındaki karşılığı: Ϣ (Wah)

Ň = [Tatar, Türkmen Türkçelerinde] Damaktan nazal olarak çıkan N/G arası bir sestir. “Nû, NG, NĞ” vb. sesler karşılanır. Osmanlı Türkçesinde üç noktalı “ڭ - Kef-i Nûn” harfi ile karşılık bulmaktadır. Yaňgın (yangın), Beňgü (Bengü) vb.

Bakiyye lisanındaki karşılığı: Й (Nû) – Ayrıca “⥙ - λ (Nang – Nanç) harflerindeki “ne” sesi de nazal N sesidir.

Diğer Ses ve Harf Karşılıkları:

 = Ӭ  

Û = Ꭷ’’

Ô = Ö

Î = ..↾

Ê = Э

Š = ثا

Ž = ظ

Bâkiyye Abecesinin Latin Karakterlerce Karşılıkları[değiştir]

BAKİYYE LATİN BAKİYYE LATİN BAKİYYE LATİN
⥌ (a-e) A - E Г (ge) G Ø (Kul) Q
Ḷ (bu) B ૭’’ (Gaf) Q-G ᒍ (El) L
Б (be) B G (Ge yum.) Ğ ૪ (Lam)
C (ci) C Ǧ. (Ge Gırt.) Ɠ M (Em) M
Ċ (çi) Ç ԋ (he hemz) H Ɲ (En) N
Ɔ (di) D Ꮦ (Hû) H Й (Nû) Ň
ഥ (Dıy) Ț - D て (Ha) Ḩ - ḥ O (O) O
ഥ’ (Zıy) Ḑ - ż, ḍ で (Ha) X - Ḩ - ẖ ⧽ (Ol) O - ô
ᛠ (te) T I (Ay) I Ö (Ö) Ö
웃 (Tay) T ↾ (I-İ) İ - I П (Pi) P
Э (Açık E) Ê – Ə - Э ..↾ (iiy) Î - Ī Ḻ (Pa) P
∧ (EA) Ā – Ă - Æ Ĵ (Jey) J ર (Er) R
Ƒ (Ef) F ⟓ (Key) K મ (Ray) R
౨ (Fa) F ⊲ (Kal) Q ཞ (Riy
≾ (Es) S
じ(Say) Š Ꭷ’’ (û) Û X (Aks) X
๛ (Sin) S ⱱ (Ve) V ⥙ (Nang) NG - Ñ
Β (Çift Se) β ୨ (Vav) W-V λ (Nanç) NÇ -
≾. (Eş) Ş Ϣ (Wah) W – WV - Ẇ @ (Et) @ - T
Ұ (Şay) ৬ (Ya) Y ↓ (Ok) K
Ꭷ (U) U ᕴ (Yut) Y - Ƴ የ (Mim mu) M
Ꭷ’ (Ü) Ü ᓬ (Zed) Z Ӭ (Â) Â – Ā – Ă
❞ (Un) UN 〟(En-İn) EN-İN ჰŧ (İst) IST

Latin Harfleri İle Bâkiyye Lisanı Sesletim Sistemi[değiştir]

A B C Ç
D Ț Ê
Æ F G Ğ
Ɠ H I
İ Ī J K
Q L M
N Ň O Ô
Ö P R
S Š Β Ş
U Ü Û
V W X
Y Ƴ Z Â

Bakiyye Dili Alfabesinin Arap, Latin, Göktürk ve Yunan Harflerindeki Karşılıkları[değiştir]

Bakiyye Latin Arap Göktürk Kiril Yunan
Ā - Ē ا 𐰀 А A
B بآ 𐰉 Б B
Б b ب 𐰋 Б β
C C ج 𐰱 Ц
Ċ Ç چ 𐰲 Ч
Ɔ d د 𐰓 Д δ
ض Δ
ഥ’ Ż ظ Ж Z
t ت 𐱅 Т T
ط 𐱃 Τ
Э É - Ə - Э - ه 𐰀 Е - Э E
Å - Æ ا 𐰂
Ƒ f ف 𐰯 Ф Φ
F ف 𐰯 Ф
Г g ك 𐰏 Г Γ
૭’’ Ġ ق 𐰍 Γ
G ğ گ 𐰍 Ғ Γ
Ɠ. Ģ غ 𐰍 Γ
h حو 𐰚
ԋ h ه 𐰴 Х Χ
ح 𐰴 Х Χ
خ
I I اي 𐰖 И
i - ı - اي 𐰃 І H
..↾ ï - î - ī اي И I - Y
Ĵ j ژ 𐰲 Ю
k ك 𐰚 К K
ق 𐰴 Қ K
Ø q ق 𐰪 Қ
l ل 𐰞 Л Λ
L 𐰠 λ
M m م 𐰢 М M
M م 𐰢 μ
Ɲ n ن 𐰤 Н N
Й Ñ ڭ 𐰣 Ң
O o او 𐰆 О O - Ω
Ö ö او 𐰇 Ө
П p پ 𐰯 П Π
P پا 𐰯 Ψ
r ر 𐰼 Р Ρ
Ř 𐰺
Ȑ
s ص 𐰾 С Σ
Š ث 𐰽 Σ
س 𐰽
≾. Ş ش 𐱁 Ш
Ұ ش 𐱁 Щ
u او 𐰆 У
Ꭷ’ ü او 𐰇 Ұ
Ꭷ’’ ú - û او 𐰇 Ү
v و 𐰋 В
v و 𐰋
Ϣ w ع 𐰨 У -
y ى 𐰖 Ы Υ
ÿ ى 𐰘 υ
z ز 𐰔 З ζ
X x 𐰡 Х
Ŋ نق 𐰭
@ @ - Ṭ اهت 𐱃
Ⱪ - Q - Ḳ قگ 𐰸 χ
m مۆ 𐰢
Ӭ É - â - ä - ə ئە 𐰀 Ё Η
ň ڭ
ň ڭ
λ Ŋč ڭچ 𐰨
ჰŧ Š ست Щ Ξ

Diğer Ek ve Damgalar

No El – Figûrât Hattı Bilgisayar Hattı Okunuşu Sesletim TR
Amma Amma, ama Bağlaç, ama, amma,
Ӄ / k Ӄ / k Ӄ / k Kio Kio Bağlaç olan ki
Çiftlem Önceki harfi çift okutur.
+ + Artı Artı, ilave, ek olarak
/ / Veya Veya, ya da, yahut
ჰŧ ჰŧ ჰŧ İst İst Yardımcı fiil
° ° ° ° ° Dursak

Dilbilgisi ve Yapısal Özellikler[değiştir]

Bakiyye Dili, soldan sağa kendi harf sistemi ve yazım tarzıyla yazılan, kendisine özgü 3 edebi türü bulunan, sözcük varlığının büyük kısmını Göktürkçe, Türkçe, Osmanlıca gibi dillerden alan Türkçe kökenli yapay dildir.

Türk dillerinden farklı olarak belirtenç (Tanımlama - Artikel) ve Yardımcı fiil yapısı mevcuttur.

İsimler (⥌ഥᒍર)[değiştir]

Bakiyye dilinde 2 çeşit isim vardır; Özel isim ve cins isim. İsimlerin tekil, yalın, çekimli, çekimsiz, çoğul durumları bulunur. Bakiyye lisanında Özel isimler dahil tüm isimler belirtenç (Tanımlayıcı-Artikel) alır. 4 farklı çoğul yapma yapısı bulunur. İsim cümlelerinde yardımcı fiil “ჰŧ -ഥ” olarak kullanılır.

Çoğul Yapma Ekleri

  • ᒍર (ler - lar) : ⥌ƆMᒍર (Adamlar) - Adamlar
  • @ (at) : БᒍГ@ (Belgeat) – Belgeler
  • ГӬƝ (Gêân) : ⥌ƆM..↾ГӬƝ (Adamîgêân) - Ademoğulları
  • I〟(Eyin) : ⥌ƆMI〟(Adameyn) - Adamlar
  • Ɲ (En) / 〟(en - in): Ḷર⊲Ɲ (Barken) - Evlikler / : Ḷર⊲〟 (Barkın) - Evlikler

İsmin Halleri[değiştir]

DURUM BK Okunuş ÖRNEK TÜRKÇE
Yalın Hal bark Ḷર⊲ Ev
Belirtme (i) ..↾  - ⥙ Barkıı - Barkng Ḷર⊲..↾  -  Ḷર⊲⥙ Evi
Yönelme (e) Э, ∧, ⥙ Barka, barknga Ḷર⊲∧ - Ḷર⊲⥙ Eve
Bulunma (de) Ɔ Barkda Ḷર⊲Ɔ Evd
Ayrılma (den) Ɔ〟 Barkdan Ḷર⊲ Ɔ〟 Evden
İlgi (in/ın) Barkın Ḷર⊲ 〟 Evin
Vasıta (yla) ᒍ〟 Barklan Ḷર⊲ᒍ〟 Ev ile
Eşitlik /-e göre (ce, çe) C Barkca Ḷર⊲C Eve göre
Aitlik (ki) k Barkdaki Ḷર⊲Ɔ

k

Evdeki
Sıralama (ng) Berenng Бર〟⥙ Birinci
Çoğul (ler, lar) ᒍર Barklar Ḷર⊲ᒍર Evler
Çoğul toplu (an) Ɲ Barkan Ḷર⊲Ɲ Evlikler (site, apartman)
Çoğul beşer (at) @ Hayvanat てI୨Ɲ@ Hayvanlar topluluğu
Çoğul Toplu (Gêân) ГӬƝ Adamîgêân ⥌ƆM..↾ГӬƝ Âdemoğulları
Çift çoğul I〟 Eyin ⥌ƆMI〟 Adamlar
Sorgu (mı, mu, mü, mi) Mı ist lâ bark م ჰŧ ᒍӬ Ḷર⊲ Bu ev mi?
Soy devamı, dahil olma (î, -di) ..↾ Türkî ᛠᎧ’ર⟓..↾ Türkî, Türk Soyu,
Dahil olma, Aidiyet (e) Ӭ Aane ⥌ƝӬ (Zamane) Zamanın, zamana ait, dahil olunan zaman
Mülke aitlik (iye) Türkeyye ᛠᎧ’ર⟓৬ Türk’e ait olan
- olan kişi (men) Acezmen ⥌CᓬⰘ Aciz olan, çaresiz olan
Olumsuz (na) Й Nâhoş ЙحOҰ Hoş olmayan
Olumsuz (sız, siz) ๛ഥ' Mutsız MᎧᛠ๛ഥ' Mutsuz, mutlu değil
Süreklilik (ber) Бર Berdevam БરƆ୨M Süren, devam eden
Yer-zaman (gâh) Гԋ sehergâh ≾ԋરГԋ Seher vakti
Olumsuzluk (bi) Б Biçarei БĊཞ Çaresiz
Yer, aidiyet (estan) ≾웃〟 Türkestayen ᛠᎧ’ર⟓≾웃〟 Türk’e ait
Eylemci (kâr) ⟓Ӭર Saynatkâr ثاƝ@⟓Ӭર Sanat yapan kişi
Nitelik (mend) Ⱈഥ Dertmend ƆરᛠⰘഥ Derdi olan
Gibi ⟓Ⱈ Keymen gibi
ki k Ki k ki
için ↾Ċ❞ içün için
-e göre Э ГરЭ E gere -e göre
üzere Ꭷ’ഥ'ཞ Üzre üzere
ve Ve
de Ɔ De
Veya / Veya Veya, ya da
Ama Amma Ama, fakat, lakin
Olarak X Aks olarak
-den beri Ɔ〟 Бཞ Den berii
kâh ⟓Ӭて Kâh
Yahut ৬Ꮦഥ Yahud
Hatta て@ʷ Hatta
Diye Ɔ৬ Diye
İse ≾Э Ese
kezâ ⟓ഥ'∧ Keyza
Hani てЙ Haynû
-ci, -çı (isimden isim) C Barkcı Ḷર⊲ C evci
-nç (fiilden isim) λ İnanç ↾Ɲλ İnanç
-gaç, -geç ૭’’Ċ - ГĊ Süzgeç ثاᎧ’ഥ'૭’’Ċ Süzgeç
-lık (isimden isim) ᒍ↓ Başlok Ḷ≾.ᒍ↓ Başlık
-ce, -ca (isimden isim) C-Ċ Türkçe ᛠᎧ’ર⟓Ċ Türkçe
-lı (sıfat yapma) ᒍᎧ Duzlu ഥᎧᓬᒍᎧ Tuzlu
-sız (olumsuz) ๛ᓬ Duzsuz ഥᎧᓬ๛ᓬ Tuzsuz
-ti (yansıma) Işıltı ↾Ұᒍᛠ Işıltı
-cil Cᒍ Barqcıl ḶરCᒍ Evcil
-daş Ɔ≾. Vavtaydaş ୨웃Ɔ≾. Vatandaş
-gil Г↾ᒍ Aligil ∧ᒍ↾Г↾ᒍ Aligil
-leyin ᒍIƝ Sabahlayın ≾ḶحᒍIƝ Sabahleyin
-nci = eng Bereng Бર⥙ Birinci
-er ↾ર Gelir Гᒍ↾ર Gelir
cik C⊲ Almacık ᒍM⥌ C⊲ Elmacık
-me (kalıcı nesne) ૪M̃ Baaşlamma Ḷ≾.૪M̃ Başlama
-iş (kalıcı nesne) ≾. Tekeyeş ᛠ⟓≾. Dikiş
-en (eylemci) G〟 Bakğan Ḷ⊲ G〟 Bakan
-mek (mastar) MЭ⟓ Ekmek Э⟓MЭ⟓ Ekmek
-esi (sıfat-isim) ≾..↾ Bakası Ḷ⊲≾..↾ Bakası
-mez (olumsuzluk) M⥌ᓬ Çıkmaz Ċ↾⊲M⥌ᓬ Çıkmaz
-r (isim-sıfat) Yazar ৬ᓬર Yazar
-dik (isim-sıfat) ƆI↓ Olmadık ⧽MƆI↓ Olmadık
-ecek (isim-sıfat) C⊲ Yakalcak ৬⊲C⊲ Yakacak
-miş (isim – sıfat) የ≾. Geçmiş ГĊየ≾. Geçmiş
-im (hal – durum) M Seçem ≾ĊM Seçim
-gi (fiil – isim – nesne) Г Vergi ⱱરГ Vergi
-gin (ğın) (anlam büyütme) G〟 dalğın ƆᒍG〟 Dalgın
-l (isim sıfat) ..↾ Yazıı / Yaziii ৬ᓬ..↾ Yazı
-ici (devamlılık) ↾C Kalıcı ⊲↾C Kalıcı
-k (eyleme uğramış nesne) Çürok ĊᎧ’ર↓ Çürük
-ken (isim – sıfat)
-ti Belirti Бᒍ↾રᛠ Belirti
-ek ⥌⊲ Konak ⊲❞⥌⊲ Konak
λ İnanç ↾λ İnanç
-le (fiil yapım) ૪⥌ Suçla ثاᎧ’Ċ૪⥌ Suçla
-len (fiil yapım) ᒍ〟 Barklan Ḷર⊲ᒍ〟 Evlen
-dir (fiil yapım) ط/ഥ Yazdır ېᓬഥ Yazdır
-ak (fiilden isim) ⥌⊲ Yatak ৬@⥌⊲ Yatak
-ler, -lar (Çekim eki) ᒍર Barklar Ḷર⊲ᒍર Evler
-gu, -nu, lu, te ГᎧ, Й, ૪Ꭷ, ᛠ Bilgiti Б↾ᒍГᛠ Bilgisi
Vasıta (Vaslam) ୨≾૪ Rayvaslam મ୨≾૪ Tren (çekit, sıralı vagonlarda yolcu çeken taşıyıcı araç)
-nın, -nin (riy) riy Barq ཞ Ḷર⊲ Evin
-kul Ø Araybakul રIḶØ Araba kullanmak

Taşıt Ekleri[değiştir]

Otobüs, minibüs, tren, gemi, uçak vb. vasıta eyleminde araç niteliği bulunan gereçler için “-vaslam” eki kullanılır.

Karayolu Taşımacılığı: ᕴ⧽ (Yol)

Karayolu - Demiryolu: મᕴ⧽ (Rayol)

İki Tekerli Araçlar: ᛠ↓ (Tek)

Raylı Sistem Demiryolu Taşımacılığı: મ (Ray)

Yalnızca raylı sistem (Tren): મ (Ray)

Üstten giden raylı hat (Tramvay): Ꭷમ (Uray)

Yeraltından giden raylı hat (Metro): ⥌મ (Aray)

Denizyolu Taşımacılığı: ƆƝ (Den)

Denizaltı Taşımacılığı: ⥌ƆƝ (Aden)

Havayolu Taşımacılığı: ᎧĊ (Uç)

Sözcükler:

Tren: મ୨≾૪ (Rayvaslaml)

Otobüs: ᕴ⧽୨≾૪ (Yolvaslam)

Metro: ⥌મ୨≾૪ (Arayvaslam)

Gemi: ƆƝ୨≾૪ (Denvaslam)

Tramvay: Ꭷમ୨≾૪ (Urayvaslam)

Var Yapısı / ୨ર[değiştir]

Var formu “୨ર” (var) biçiminde kullanılır. Özne + Yardımcı fiil + ୨ર şeklinde cümle sıralaması mevcuttur.

Örnek: Evde bir çocuk var..

Al Bakiyye: :ᒍӬ Ḷᒍ∧ ჰŧ ୨ર Ƒ..↾ ᒍӬ Ḷર⊲

Okunuş: La Bala ist var efiy la barq

Örnek II: Evde seni bekleyen bir eşin var.

Bakiyye: ≾.〟ჰŧ ⱱર ⟓⧽ Ϣર ⧽ ⊲OЙƆM∧⟓ ๛⥙ ↾Ɲ ᒍӬ Ḷર⊲.

Okunuş: Eshin ist var keyol war ol kandamaq seng in la barq.

Sıfatlar[değiştir]

İsmi nitelendiren özelliğe sahiptirler. 4 çeşit sıfat yapma durumu bulunur.

  1. İsmin önüne getirilerek; “৬Й Ḷર⊲ (Yeni barq)”
  2. İsmin sonuna getirilerek; “Ḷર⊲..↾ ৬Й (Barq-ı Yeni)”
  3. Artikelli İsimle bütünleşik; “Ḷર⊲ᒍ৬Й (Barqalyeni)”
  4. Sıfat-İsim bütünleşik; “৬Й❞Ḷર⊲ (Yenunbarq”)

Sıfat Derecelendirmesi: Sıfatın önüne ek getirilerek derecelendirme sağlandı.

Yalın:

Kıyas: ഥで (Daha)

Üstün: Ɲ (En)

Yalın Sıfat Kıyas Sıfat Üstün Sıfat
てરᒍ↾ (Hayarlı) ഥで てરᒍ↾ (Daha hayırlı) Ɲ てરᒍ↾ (En hayırlı)

Örnek: Büyük bir ev ve yeni apartman almak için hayırlı bir adam ve bol paralı olmak lazım.

Hayırlı adam:

てરᒍ↾  ⥌ƆM (Hayarlı Adam)

⥌ƆM..↾ てર (Adam-ı Hayar)

⥌ƆMᒍてર (Adamalhayar)

てર❞⥌ƆM (Hayrunadam)

Şahıs Zamirleri[değiştir]

8 şahıs zamiri vardır. 2 isim, 2 de fiil cümlesinde kullanılan yardımcı fiiler vardır.

ŞAHISLAR YARDIMCI FİİLER
て(Hay) Sadece Allah için kullanılır. ჰŧ - ط (ist – dır) Ϣર - ϢરƆ (war, werde)
Ben Ⱈ (Men) ჰŧ - ط (ist – dır) Ϣર - ϢરƆ (war, werde)
Sen ๛ (Sin) ჰŧ - ط (ist – dır) Ϣર  -  ϢરƆ (war, werde)
O ⧽ (Ol) ჰŧ - ط (ist – dır) Ϣર  -  ϢરƆ (war, werde)
Biz Бᓬ (Biz) / Mᓬ ჰŧ  (ist – dır) Ϣર〟- ϢરƆ〟(Waren – Werden)
Siz ๛ᓬ (Siz) ჰŧ (ist – dır) Ϣર〟- ϢરƆ〟(Waren – Werden)
Onlar ⧽ᒍર (Ollar) ჰŧ (ist – dır) Ϣર〟- ϢરƆ〟(Waren – Werden)
Sizler ๛ᓬᒍર ჰŧ (ist – dır) Ϣર〟- ϢરƆ〟(Waren – Werden)
İsim Cümlesi Fiil Cümlesi

Örnek:

Ben bir doktorum.

Ⱈ ჰŧ Бર じGƝഥᓬ.

(Men ist ber sayğandaz)

Belirtenç (Tanımlamalık - Artikeller)[değiştir]

  1. Belirteçler (Artikel): Türkî dillerde olmayan artikel yapısı, Bakiyye lisanında bulunmaktadır. Almanca, İngilizce, Arapça gibi dillerde artikel bulunur. Bakiyye lisanında ise bu artikel yapılarından farklı bir artikel yapısı mevcuttur. İsimlerin cinsiyet ayrımından ziyade nitelik ve olgu durumu için artikel kullanılır. 6 belirteç (artikel) vardır. Bunlar; “৬, I, ⧽, ᒍӬ, ᒍ, ..↾” (Ya, Ay, Ol, Lâ, El ve İiy)’dir.
Belirteç Okunuş Nitelik Örnek
Ya Belirgin, tanınan ismi ve hitabeti gösterir. ৬ ∧ᒍ↾ (Ya Eali)
I Ay Tanınmayan ama tanınması için ululaştırma niteliği sunar. I ഥOثاഥM (Ey Dostdum)
Ol Meçhul isimler için kullanılır. ⧽ ⟓≾.↾ (Ol keyşi)
El Bilinen, önceden bahsi geçen tanınmış isimler için kullanılır. ᒍ ৬ᓬλ (El yaznanç)
ᒍӬ Meçhul ama özelleştirilen isimler için kullanılır. ᒍӬ Ɔરⱱ≾. (Lâ Derveş)
..↾ İiy Nesneleştirilen nitelikli isimlerde kullanılır. Ɔરⱱ≾...↾ (Derveşii)

“..↾” (İiy) belirteci hariç hiç bir belirteç isim ve kelimeyle birleşmez.

Belirli – Belirsiz artikel ayrımı bulunur. Artikeller Almanca gibi değişime uğramaz, Esperanto ve İngilizce gibi sabit yapıdadır. Belirsiz artikellerle belirli artikeller genellikle kullanılmaz. Ancak özel bir vurgu, tonlama ve belirginlik söz konusu olduğunda kullanılır.

Belirsiz Artikeller: “Bir, bazı, kimi…” vb. belgisiz sıfatlar belirsiz artikellerdir.

Бર ⟓Ɔ (Ber Keydi) [Bir Kedi]

Бર Ḷર⊲ (Ber Barq) [Bir ev]

Belirli Artikeller: Belirli artikel yapısı Türkî dillerde bulunmaz. Arapça, İngilizce ve Almanca gibi diller ile Esperanto dilinde vardır. Almanca gibi cinsiyet ayrımı olan bir yapı da değillerdir. Bakiyye lisanında 6 belirli artikel (Belirtenç) vardır. Bu artikel özellikleri daha çok nitelik, durum ve olgu üzerinde değişikliğe sahiptir. Bu artikeller; “৬,  I, ⧽, ᒍӬ, ᒍ, ..↾” (Ya, Ay, Ol, Lâ, El ve İiy)’dir. Esperanto dilinin aksine Bakiyye lisanında özel isimler de artikel alabilmektedir.

৬ (Ya) : Belirgin, tanınan, hitabet gerektiren isimlerde kullanılır.

৬ ∧ᒍ↾ (Ya Eali)

I (Ay) : Tanınmayan ama tanınması için ululaşturma niteliği sunan durumlarda isimlerde kullanılır.

I ⊲O≾.ᎧƝƆ≾. (Ay Koşundaş)

⧽ (Ol) : Meçhul, tanınmayan ve bilinmeyen isimler, durumlar için kullanılır.

⧽ ⟓≾.↾ (Ol Keyşi)

ᒍ (El) : Bilinen, önceden bahsi geçen ve tanıtılmış, açıklamış isimlerde, olgularda kullanılır.

ᒍ Ḷ⟓≾. ᒍ≾Ɲ (El Bakeyya Lesen)

ᒍӬ (Lâ) : Meçhul ama özelleştirilerek tanıtılan isimlerde kullanılır. Sonraki kullanımda bu isim “ᒍ” (El) artikeli ile belirginlik kazanır.

ᒍӬ Ɔરⱱ≾. (Lâ Derveş)

..↾ (İiy) : Nesneleştirilen nitelikli isimlerde kullanılır. Bu artikel ismin sonunda isimle birleşir ve ön ek almaz.

Ɔરⱱ≾...↾ (Derveşiiy)

*** Bazı damgalar has okunuşunda sesli ile başlar. Bu damgalarla başlayan sözcüklerde artikel yazılmadan çiftleme yapılarak artikel yazımı  - kullanımı mümkündür.

Misal: (Seçim)

≾ĊM (seçem) = “Es seçem” şeklinde okunacak olursa artikel yazılmaz ve belirgin artikel olarak kullanılır. Bu harfler şunlardır;

Ƒ I ᒍ M Ɲ ⧽ ર ≾ ≾. ↓ @

Farklar ve Detaylara İlişkin Misâl

TR: Hekim, bana bir şifa bul. Derdime derman olan ilacı ver.

৬じGƝഥᓬ, Ḷ⧽ Ⱈ⥙  ⧽ Бર  じGᒍM⥌.  ⱱર  Ⱈ⥙ MГ..↾ k  ⧽ ჰŧ ᒍӬ ƆરMƝ ᒍ ƆરᛠƆMЭ.

Okunuşu: Ya Sayğındız, bul menge ol ber sayğalma. Ver menge emgii ki ol ist lâ derman el derteme.

Çözümleme:

ې じGƝഥᓬ (Ya Sayğındız) = Bilinen, dikkat çekilen, hitap edilen doktor.

⧽ じGᒍM⥌ (Ol ber Sayğalma) = meçhul, niteliği bilinmeyen ama tanıtılan şifa.

MГ..↾  (Emgii) =bahse konu olan, daha önce bahsedilmiş, tanınan, bilinen ilaç.

ᒍӬ ƆરMƝ (Lâ derman) = Ne olduğu bilinmeyen ama tanıtılan, bahsedilen derman.

ᒍ ƆરᛠƆMЭ (El derdeme) = Bilinen, tanınan, bahsedilmiş ve ne olduğu malum olan dert (e).

Cümle ve Cümle Çeşitleri[değiştir]

İsim Cümlesi & Fiil Cümlesi

  • Temel cümle
  • Yan cümle
  • Devrik cümle
  • Bildirim cümlesi
  • Soru cümlesi
  • Bağlı / Şartlı cümle
  • Olumsuz cümle

Temel Cümle: Özne + Yardımcı Fiil + Esas Fiil + Nesne + Cümlenin Diğer Öğeleri.

Örnek: Ⱈ Ϣર Гᒍ⥌CĴⰘ  ᒍӬ ↓Ø∧  ๛ᒍ〟 ৬ર〟.  

(Men war gelecejmen lâ okkula sinlen yarın)

- Ben seninle yarın okula geleceğim.

Yan Cümle: (Özne + Yardımcı Fiil + Esas Fiil), Esas Fiil + Özne + Nesne.

Örnek: ๛ Ϣર ≾ЭⱱMЭ⟓ ഥO≾ᛠ❞⥙ ≾Э, ⧽Mᒍ↾ ๛৬રƆMC ⧽∧.

(Sin war sevmek dostunng ese, olmali sin yardimci ola)

Arkadaşını seviyorsan ona yardımcı olmalısın.

** Yan öğeli yan cümlelerde yardımcı fiil kullanılmayabilir.

Örnek: Ⱈ ϢᎧરƆ Ḷ⧽ƆⰘ ᒍӬ ḺરIG Г@ર⟓〟 Ⱈ ৬ ↓Ø∧∧

(Men wurde buldimen lâ parayga geterkeyen men ya okkula.)

Okula giderken cüzdan buldum.

Devrik Cümle: Nesne + Tümce + Yardımcı Fiil + Esas Fiil + Özne.

Örnek: ๛ᒍ〟ᒍӬ ↓Ø∧ ৬ર〟Ϣર Г@⥌CĴⰘ

(Sinlen la okkula yarın war getecejmen.)

Seninle okula yarın gideceğim.

Bildirim Cümlesi: Özne + Yardımcı Fiil + Cümlenin Diğer Öğeleri.

Örnek: ⥌Ɲ⊲Iમ ჰŧ ৬ ⥌웃⟓Ɲ.

(Ankayray ist ya atayken)

Ankara başkent’tir.

Soru Cümlesi: Mu + Yardımcı Fiil + Özne + Esas Fiil + Cümlenin Diğer Öğeleri

Örnek: የ Ϣર ⧽ じてḺ Бર Ḷર⊲?

(Mu war ol sayhap ber barq?)

Onun bir evi var mı?

Bağlı - Şartlı Cümle (Ef - Se (Eğer, Şayet İse) Yapısı): Ef + (özne) + Yardımcı Fiil + Esas Fiil+Esse + Özne + Diğer Öğeler + , + Yardımcı Fiil + Esas Fiil + Diğer Öğeler.

Örnek: Ƒ じてḺ ⧽રⰘ≾Э ᒍӬ Ḻમ Бર Г❞, Ϣર Ⱈ Г@⥌CĴⰘ ᓬᎧ ৬ ȪᛠᎧ’⟓Ɲ⥙.

(Ef sayhap olarmenesse la baray ber gün, war men getecejmen ötükeyenng)

Birgün param olursa Ötüken’e gideceğim.

Eğer-Şayet Yapısı: Ƒ + ≾Э (Ef + Esse)

Cümle: Ƒ Ϣર ๛ Гᒍર๛≾Э, ϢરƆ ᒍ⥌ƆĴما ᒍӬ Ḷર⊲ ๛ ↾Ċ❞.

(Ef war Sin gelersinsse, werde alacajmen La barq sin içün.)

TR: Şayet sen gelirsen, senin için ev satın alacağım.

Eğer, Şayet = Ƒ (Ef)

Not: Ef - Esse birlikte kullanılır. Ƒ genelde cümle başında, ≾Э de fiil ile bitişik veya cümle sonunda kullanılır. Bir cümlede bir defa Ƒ, birden fazla da ≾Э kullanılabilir.

Örnek: Şayet bugün hava güzel olursa okula gideceğiz, değilse sinemaya, o da değilse evde oturacağız.

Ƒ ᒍ ⊲ ჰŧ てO≾. ϢરƆ Г@⥌CĴБᓬ ৬ ↓Ø∧, ƆGᒍ≾Э ৬ ⊲મᒍ↓∧, ƆGᒍ≾Э ϢરƆ O웃મ⥌CĴБᓬ ᒍ Ḷર⊲Ɔ.

(Ef El Kal ist Hoş werde getecejbiz ya okkula, değelesse ya kalrayluka, değelesse werde otayrayacajbız el barqda.)

“Ƒ ᒍ ⊲ ჰŧ てO≾.” cümlesi yerine, “Ƒ ⊲ Ϣર ⧽M∧⊲ てO≾. k” (Ef war olmak hoş ki) cümlesi de kullanılabilmektedir.

Olumsuz Cümle: İsim cümlelerinde “ƆGᒍ” yardımcı fiili, fiil cümlelerinde ise esas fiilin zaman eki öncesinde “M⥌” eki kullanılır.

Kural: ƆGᒍ/ᕴ↓ + Fiil+M⥌+Şahıs Zamiri

YAPI – EK – Y. FİİL OLUMLU OLUMSUZ (EK) SORU
Ϣર Ϣર ᕴ↓ (M⥌)
ჰŧ ჰŧ ƆGᒍ
⟓Ɲ ⟓Ɲ ᕴ↓⟓Ɲ

İsim Cümlesi: Ḷ ƆGᒍ ᒍӬ Ḻમ. (Bu değel la paray) - Bu para değildir.

Fiil Cümlesi: Ⱈ ᕴ↓ ⥌ᒍM⥌⥌CĴⰘ Ḷ Ḻમ. (Men yok almaacajmen bu paray.) - Bu parayı almayacağım.

  • Ɔ❞ ᕴ↓ ๛ ৬M⥌C๛ ৬ ≾. (Dün yok sin yemedisin ya aş) - Sen dün yemek yemedin.
  • Ɔ❞ ᕴ↓⟓Ɲ ๛ ৬M⥌C๛ ৬ ≾. (Dün yokkeyen sin yemedisin) - Dün sen yemek yiyemedin.

Olumsuz Ekler[değiştir]

Bakiyye dilinde 5 ayrı olumsuz yapma eki bulunur. İsimlerin önüne veya sonuna getirilen eklerdir.

Başına getirilenler: Й, Б, ૭’’Iཞ,

Sonuna getirilenler: ๛ᓬ, M⥌ᓬ, ๛ഥ’,

Olumsuz (na) Й Nâhoş ЙحOҰ Hoş olmayan
Olumsuz (sız, siz) ๛ഥ' Mutsız MᎧᛠ๛ഥ' Mutsuz, mutlu değil
Olumsuzluk (bi) Б Biçarei БĊཞ Çaresiz
-sız (olumsuz) ๛ᓬ Duzsuz ഥᎧᓬ๛ᓬ Tuzsuz
-mez (olumsuzluk) M⥌ᓬ Çıkmaz Ċ↾⊲M⥌ᓬ Çıkmaz
- gayri (Olumsuz) ૭’’Iཞ Gayriyhoş ૭’’IཞてO≾. Hol olmayan

Al Bakiyye Dilinde Fiiller[değiştir]

Al Bakiyye dilinde birden fazla fiil türü bulunur ve Esas fiillerin büyük kısmı Türkî dillerle yakından benzerlik gösterir. İlk Al Bakiyye dil bilgisi güncellemesinde doğrudan Türkiye Türkçesindeki biçimleri ile fiiller alınıp kullanılmıştır. Fakat son güncelleme ile beraber kendine özgü bir fiil yapısı oluşturulmaya çalışılmıştır.

Al Bakiyye dilinde esasa fiiller;

  • Çekimlenebilir,
  • Ek alabilir,
  • Sondan ve baştan eklemelerle türetilebilir,
  • Kök halinde kullanılabilir.

Fiil Türleri[değiştir]

  • Yalın Fiil
  • Esas Fiil
  • Yardımcı Fiil
  • Modal Fiil
  • Özüne Yardımcı Fiil
  • MAN’lı Fiil
  • Mastarlı Fiil

Yardımcı Fiiller[değiştir]

Esas fiile beraber durum-olgu tanımlaması için kullanılır.

  • İsim cümlelerinde yardımcı fiiller: ჰŧ (ist) ve  ط/ഥ (dıy).
  • Fiil cümlelerinde yardımcı fiiller: Ϣર (war), ϢરƆ (werde)

İsim Cümleleri[değiştir]

ჰŧ (İst) Yardımcı fiili:

  • İsimden önce bağımsız olarak kullanılır.

ط/ഥ (dıy) yardımcı fiili:

  • isimden sonra bitişik olarak kullanılır.
  • Bazı ses durumlarında “-dır, -dir” şeklinde de telaffuz edilebilir.
  • Ses durumuna ve zaman yapısına göre “ᛠ” (te, ti) biçimine dönüşebilmektedir.
  • ط veya ഥ biçimde yazılabilir.

ჰŧ ve ഥ yardımcı fiillerin temel bir kuralı bulunmaz. Yazar, isim cümlelerinde istediğini kullanmakta özgürdür. Sesletim ve kafiyeye uygun bir biçim oluşturabilir.

Olumsuz formu: ƆGᒍ (değel)

Örnekler:

Olumlu: TR: Ben (bir) öğrenciyim.

  • Ⱈ ჰŧ ᒍӬ ᛠᒍБ. (Men ist lâ telebe)
  • Ⱈ ᒍӬ ᛠᒍБط (men la telebedir.)

Olumsuz: TR: Ben (bir) öğrenci değilim.

  • Ⱈ ƆGᒍ ᒍӬ ᛠᒍБ. (Men değel lâ telebe)

Fiil Cümleleri[değiştir]

  • Ϣર (war) ve ϢરƆ (Werde) her zaman esas fiilden önce, ayrı biçimde kullanılır.
  • Zamanlara göre formları bulunur; Ϣર-Ϣર〟/ ϢᎧરƆ, ϢOરƆ
  • Çoğul şahıslarda yardımcı fiilin sonuna “〟” (-en, -in) eki getirilir.
  1. Hal

Geniş - Şimdiki Zaman

II. Hal

Dili, Mişli Geçmiş Zaman

III. Hal

Gelecek Zaman

Olumsuz Form
Ϣર-Ϣર〟 ϢᎧરƆ, ϢOરƆ ϢરƆ ᕴ↓
ჰŧ ↾Ɔ /Ɔ ჰŧ ƆGᒍ
MЭ⟓ - M∧⟓ Ɔ, M≾. ⥌CĴ M⥌
じてḺ じてḺƆ じてḺCĴ ᕴ↓じてḺ

Örnekler

Olumlu: TR - Ben giderim / Ben gidiyorum.

  • Ⱈ Ϣર Г@MЭ⟓. (Men war getmek)

Olumsuz: TR - Ben gitmem - Ben gitmiyorum.

  • Ⱈ ᕴ↓ Г@MЭ⟓. (Men yuk getmek)
  • Ana cümlelerde yardımcı fiil kullanılmalıdır.
  • Yan cümlelerde ise kullanılmayıp esas fiil ekinde değişim sağlanır.

TR - Eve gidiyorum. (Ana cümle)

  • Ⱈ Ϣર Г@MЭ⟓ ᓬᎧ ᒍӬ Ḷર⊲. (Men war getmek zu la Barq)

TR - Eve geldiğini gördüm. (Yan cümleli)

  • Ⱈ ϢᎧરƆ ГÖરƆⰘ ๛ ГᒍƆ ᓬᎧ ᒍӬ Ḷર⊲. (Men wurde gördimen sin geldi zu la barq.)

Yardımcı Fiil Çekimleri[değiştir]

Şahıs Ϣર ჰŧ ᕴ↓ ƆGᒍ
Şimdiki - Geniş Zaman - TEKİL Ϣર ჰŧ ᕴ↓ ƆGᒍ
Şimdiki - Geniş Zaman  - ÇOĞUL Ϣર〟 ჰŧ ᕴ↓ ƆGᒍ
Gelecek Zaman - TEKİL ϢરƆ - ᕴ↓ ƆGᒍ
Gelecek Zaman - ÇOĞUL ϢરƆ〟 - ᕴ↓ ƆGᒍ
-Dili Geçmiş Zaman - TEKİL ϢᎧરƆ ↾Ɔ Ɔ ᕴ↓ ƆGᒍƆ
-Dili Geçmiş Zaman - ÇOĞUL ϢᎧરƆ〟 ↾Ɔ〟 Ɔ〟 ᕴ↓ ƆGᒍƆ
Mişli Geçmiş Zaman - TEKİL ϢOરƆ M≾. M≾. ᕴ↓ ƆGᒍM≾.
Mişli Geçmiş Zaman - ÇOĞUL ϢOરƆ〟 M≾.〟 M≾. ᕴ↓ ƆGᒍM≾.

Özüne Yardımcı Fiiller[değiştir]

Bazı fiiller hem esas fiil, hem de yardımcı fiil özelliği taşır. Bu yapıdaki fiillere “Özüne Fiil” denilir. Özüne fiiller esas fiillerle birleşik yazılır ve fiil yardımcı fiileri de ilaveten kullanılır. Özüne yardımcı fiilleri daha çok olgu ve anlam değişimi sağlarken, normal yardımcı fiiller (Ϣર, ϢરƆ) ise zaman ve yapı durumunu ifade eder.

Özüne Fiilerden Bazıları: ৬ᓬ (yaz), ⱱર (ver), Бᒍ (bil), ഥᎧર (dur), Гᒍ (gel), ⧽ (ol), @ (et), ᒍ (al), Ḷ⧽ (bol), ⊲ (kal), ৬Ḻ (yap), IᒍЭ (eyle).

Örnek: Гᒍⱱર (Gelver), ৬રƆM@ (Yardamet)

Modal Fiiller[değiştir]

Bakiyye dilinde Almanca, İngilizce benzeri modal fiil yapısı bulunur fakat sözcük varlığı daha çok Osmanlı ve Göktürk Türkçelerindendir.

*İlk sürümde 3 farklı biçimi vardı. Son güncel sürümde ise biçim ikiye düşürülmüştür.

Al Bakiyye dilinde 2 çeşit modal fiil vardır;

1 - Özüne Modal fiiller: ᓬO૪ (zol), ⟓Ɲ (ken), Ɔᒍર (diler), ഥ’ર❞Ɔ (Zorunda)

2 - Ek Modal Fiiler: -Mᒍ..↾ (-meli), -Э БᒍMЭ⟓ (-ebelmek),

  1. Seçenek: Modal fiil + Esas fiil+Modal Ek (Modal ek, esas fiil kökünün son harfine ses bakımından uygun olarak seçilir ve bitişik olarak kullanılır.)

Modal Ekler:  Λ/↾/O/Э/Ȫ/Ꭷ (a/i/o/e/ö/u-ü)

Örnek: Ⱈ ᓬO૪ ৬ḺΛ (Men zol yapa)

TR: Yapmalıyım.

  1. Seçenek: Esas fiil + ek (Modal fiil kullanılmadan sadece esas fiil kökünün son harfine ses bakımından uygun modal eklerden birinin eklen)

Örnek: Ⱈ ৬ḺMᒍ..↾Ⱈ (Men yapmalimen)

TR: Yapmalıyım.

Modal Fiiller Çekim Tablosu[değiştir]

Modal Fiil / Modal Ek Türkçe Karşılığı Örnek Kural
ᓬO૪ (Zol) Yapmak zorundayım Ⱈ ᓬO૪ ৬ḺΛ Modal + Esas Fiil + a/i/o/e (Esas fiil sesli harfine uygun)
-Mᒍ..↾ Yapmalıyım Ⱈ ৬ḺMᒍ..↾Ⱈ Esas fiil+Mᒍ..↾
⟓Ɲ Yapabilirim Ⱈ ⟓Ɲ ৬ḺΛ БᒍMЭ⟓ Бર Ḷર⊲ ⟓Ɲ + Esas fiil
-Э БᒍMЭ⟓ Yapabilirim Ⱈ ৬ḺΛБᒍMЭ⟓ Esas fiil+Э БᒍMЭ⟓
Ɔᒍર Yapmayı dilerim Ⱈ Ɔᒍર ৬ḺΛ Ɔᒍર + esas fiil + a/i/o/e (Esas fiil sesli harfine uygun)
ഥ’ર❞Ɔ Yapmak zorundayım Ⱈ ഥ’ર❞Ɔ ৬ḺΛ Ɔᒍર + esas fiil + a/i/o/e (Esas fiil sesli harfine uygun)

Örnek: Eve gitmeliyim. 1 saat sonra evde olabilirim. Yemeğe yetişmeyi diliyorum. Yemek yemek zorundayım.

  • Ⱈ ᓬO૪ ГᛠЭ ᓬᎧ ᒍӬ Ḷર⊲. Бર OƓ.Ꭷર じ❞મ ⟓Ɲ Ⱈ ⧽O ৬ Ḷર⊲Ɔ. Ⱈ Ɔᒍર ⊲ⱱᎧ≾.Λ ᛠᎧ ᒍӬ ⥌≾. Ⱈ ഥ’ર❞Ɔ ৬MЭ ৬ ⥌≾.

(Men zol gete zu lâ barq. Ber oğur sunray keyen men olo barqda. Men diler kavuşa tu lâ Aaş. Men zorunda yeme ya Aaş.)

Edilgen Çatı - Pasif[değiştir]

Al Bakiyye dilinde birden fazla pasif yapı mevcuttur. Ancak son güncellemede sadece 3 form  olarak (Ekli Pasif, MAN’lı Pasif, Zeş’li Pasif) aşağıdaki tablo ekseninde kullanım kabul edilmiştir.

1- Ekli Pasif - ᒍ: Esas fiile ek olarak birleşen pasif yapıdır. Zaman yapısı yardımcı fiil ve esas fiil eki ile anlaşılır.

Özellik Ek Örnek Cümle TR Cümle
Kendiliğinden ᒍ (el/al) ৬ CM ϢᎧરƆ て≾.@ᒍƆ

(Ya Cam wurde haşataldi)

Cam kırıldı.
Biri tarafından ᒍ (el/al) + ḶI (Bay) ৬ CM ϢᎧરƆ て≾.@ᒍƆ ḶI Ⱈ.

(Ya Cam wurde haşataldi bay men)

Cam benim tarafımdan kırıldı.
Bir başkasına yaptırma-yaptırtma ഥᒍ (dıral) ৬ CM ϢᎧરƆ て≾.@ഥᒍƆ.

(Ya Cam wurde haşataldıraldi)

Cam bir başkasına kırdırıldı.

2- Zeş’li Pasif (ᓬ≾.): Ön ek + son ek biçiminde kullanılan formdur. Esas fiilin önüne ek olarak, “ᓬ≾.” (Zeş) getirilir ve esas fiil yalın halde kullanılır. Dönüşlü, dönüşümsel pasif durumu söz konusudur; kendi kendine dönüşüm geçirme durumu.

Örnek: TR - Cam kendiliğinden paramparça olup, parçacıklara dönüştü.

৬ CM ϢᎧરƆ ᓬ≾.て≾.@〟(Ya Cam wurde zeşhaşaten)

3- MAN’lı Pasif (M⥌Ɲ): Dönüşümlülük haricinde diğer tüm pasif durumlar için kullanılabilmektedir. MAN’ın hal durumu ve esas fiilin aldığı ses eki ile anlam değişimi oluşmaktadır.

Cümle Yapısı: M⥌Ɲ / M⥌Ɲ↾ / M⥌Ɲᛠ + Yardımcı Fiil (Ϣર / ϢરƆ) + Esas Fiil+ek.

Not: Zamanlamada her zaman 3. tekil şahsa göre çekimleme yapılır. Zamirsel niteliğe sahiptir ve sıfat, artikel almaktadır.

MAN Halleri[değiştir]

Tekil Kişi erkek ve iyi huylu Çoğul veya dişil kişi iyi huylu Tekil veya çoğul kişi ama kötü huylu, zarar veren türde.
M⥌Ɲ (Man) M⥌Ɲ↾ (Mani) M⥌Ɲᛠ (Manta)

MAN Fil Ekleri ve Nitelikleri:

Nitelik Bakiyye Örnek Türkçesi Açıklama
Olağan durum O - Ȫ ৬ᓬO Yazılır. Bir nesne bir başkası tarafından yazılmaktadır.
Kendiliğinden Ӭ ৬ᓬӬ Yazılır Bir nesne kendiliğinde, kendi kendine yazılmaktadır.
Bir başkası tarafından aracı vasıtasıyla yapma durumu ᛠ❞ ৬ᓬᛠ❞ Yazdırılır Bir nesne bir başka nesne aracılığıyla yazıdırılmaktadır.
Dönüşümün tamamlanmış olma durumu ჰŧ ৬ᓬჰŧ Yazılmış olur Bir nesne dönüşümü tamamlanmış durumu niteler.
Bir nesnenin bir başkasına bir başkası tarafından yaptırılması durumu Г + fiil ᛠ° Г৬ᓬᛠ° (Geyazt) Yazdırtılır Bir kişi, bir başkasına bir nesneyi yazdırtmaktadır.
Bir nesnenin bir başkası aracılığıyla bir başkası tarafından yaptırtırılma durumudur. Г + fiil + ᛠ@ Г৬ᓬᛠ@ (Geyaztet) Yazdırttırılır Bir nesne bir kişi tarafından bir başka vasıtayla bir başkasına yazdırttırmaktadır.
Devam eden dönüşüm durumudur @ ৬ᓬ@ Yazılmaktadır Bir nesne biri veya kendiliğinden yazılmaya devam etmektedir.

Örnek: TR - “Bize bu kitap yazdırıldı.” (kitap, bir başkası tarafından birisine yazıdırılma durumu söz konusudur. )

BK: Ḷ Бᛠ⟓ ϢᎧરƆ M⥌Ɲ БᓬЭ Г৬ᓬƆᛠ°.

Okunuş: (Bu betik wurde Man bize geyazdit’.)

Örnek Cümle: Bilinen, iyi huylu yaşlı bir kişi tarafından yeni ve büyük bir kitap, bir başkasına yazdırılacak.

BK: Бર ৬Ɲ↾ Бᛠ⟓ᒍ⧽Ꭷ ϢરƆ ৬ Эԋᛠ৬ર..↾M⥌Ɲ Г৬ᓬ⥌CĴᛠ@.

Okunuş: Ber yeni betikelolu werde ya ehteyar-i man geyazacajtat.

ḶI (Bay) Formu: M⥌Ɲ (Man) yapıısnda yapan kişiyi belirtmek için kullanılan edat-ön ek formudur. “tarafından” manası taşımaktadır ve eylemi yapan kişiyi veya özel nesneyi vurgular.

Örnek: Eve Gidiyorum / Eve benim tarafımdan gidiliyor…

BK: M⥌Ɲ Г@O ᓬᎧ ᒍӬ Ḷર⊲ ḶI Ⱈ.

Okunuş: Man geto zu lâ barq bay men.

Emir Kipi[değiştir]

Al Bakiyye dilinde esas fiil kökü, yalın olarak kullanılır ve cümle sonuna (!) ünlem konulur.

Olumlu Emir Olumsuz Emir Dileksi Emir Edilgen Emir
Гᒍ! (Gel) ГᒍM⥌! (Gelme) ГᒍЭ! (Gele) ГᒍƝᒍЭ! (Gelenele)

Örnek: Ahmet, Okula gitme! Buraya gel. Kolay gelsin. Yarın eve gelinilsin.

৬ ∧てM@, Г@M⥌ ᒍӬ ↓ØG!  Гᒍ ḶમG!  ØI ГᒍЭ! ৬ર〟 ГᒍƝᒍЭ ৬ Ḷર⊲G!

(Eahmet, Getme la okkulğa! Gel burayğa! Kulay gele! Yarın gelenele  ya barqğa)

Yalın Fiil - Esas Fiil[değiştir]

Temel fiilin en yalın, kök durumuna yalın fiil - esas fiil denilir.

Mastar Hali Okunuş Yalın-Esas Fiil Okunuş Türkçe
৬ПMΛ⊲ Yapmak ৬П Yap Yapmak
৬MЭ⟓ Yemek Ye Yemek
Г@MЭ⟓ Getmek Г@ Get Gitmek
ГᒍMЭ⟓ Gelmek Гᒍ Gel Gelmek
ГȪરMЭ⟓ Görmek ГȪર Gör Görmek
MΛで〟 Mahın MΛで Mah Yapmak
じMΛ⊲ Saymak Say Sayı Saymak
৬ᓬMΛ⊲ Yazmak ৬ᓬ Yaz Yazmak
Mર〟 Emren Mર Emr Emretmek
ᕴ⟓Ꭷ’λ〟 Yükünçin ᕴ⟓Ꭷ’λ Yükünç Namaz kılmak
↾Ḷ⥌Ɔ〟 İbaden ↾Ḷ⥌Ɔ İbad İbadet etmek
Ɲ⟓Ӭર〟 Enkâarın Ɲ⟓Ӭર Enkar İnkar etmek
રЭഥʷ〟 Redden રЭഥʷ Redd Reddetmek
Йഥ’ર〟 Nazarın Йഥ’ર Nazar Bakmak
୨⥌Ɔ@MЭ⟓ Vaadetmek ୨⥌Ɔ@ Vaadet Söz vermek
રMΛ⊲ Armak રMΛ Arma Arama yapmak
⥌ĊᒍMΛ⊲ Açalmak ⥌Ċᒍ Açal Açılmak
⥌ĊMΛ⊲ Açmak ⥌Ċ Açmak

Al Bakiyye dilinde fiillerin yeniden türetilmesinden ziyade sistemi oturmuş olan Türkçe, Almanca, İngilizce, Arapça ve Farsça gibi dillerden fiiller çoğunlukla tercih edilmiştir. Fakat yine de son güncelleme ile Al Bakiyye diline özgü fiil yapısı geliştirilmiştir.

Bağlaçlar[değiştir]

Bazı bağlaçlar tek bir “damğa” ile gösterilmektedir. Bakiyye dili bağlaç bakımından oldukça zengindir. Türkçe, Arapça, Farsça, İngilizce ve Almanca dillerinden sözcük ve bağlaç yapılarına sahiptir.

Bakiyye Okunuş Türkçe
M̃, ౨⊲ᛠ, ᒍӬ⟓〟, ৬ᒍЙ, ⥌Ḷ⥌ Amma, fakalte, lakeyin, yalnu, aba, Ama, fakat, lakin, yalnız,
ЙƆ〟, Ḷ ≾БПᒍ〟, Ḷ ЙƆᒍ〟ḶЙ❞ ↾Ċ❞, てᛠર ↾Ċ❞, Бᒍk, て૭’’ʷ@Ɲ, Ϣર❞, Ϣ≾てᒍБ, ഥરᎧM, Ɔ≾てᒍБ, Ɔ≾ⱱГ〟 Nuden, bu sebeplen, bu nudenlen, bu yüzden, bunun içün, hater içün, belki, heggeten…

Warun, Weshalbe, darum, deshalbe, deswegen

Neden, bu sebeple, bu nedenle, bu yüzden, bunun için, buna göre, hatırın için, belki, gerçekten...
ⱱ, ᎧƝ ve, un, ve,
Ċ❞⟓, ƆƝ, ϢIᒍ, Ɔ⥌, Çünkey, den, wayel, da Çünkü
↾Ċ❞ içün İçin
ഥ’OƝƆર〟, Б૪⟓≾, ᕴ↓β∧ zonderen, bilamkes, yoksa aksine,
Ƒ, ≾Э, ϢƝ, Ұ@ Ef, Esse, Wen, şayet, eğer, şayet, ise
I⟓Ɲ,  ⥌ᒍ≾〟 ayken, alsen -iken
-Ɔ〟Эⱱʷᒍ, -Ɔ〟Бཞ,  -Ɔ〟⥌てર den evvel, den beri, den ahır den önce, den beri, den sonra
૭''રҰ〟, OḶϢᒍ, OḶҰ〟 garşın, obwol, obşayen, -e rağmen
БᒍЭC, ƆM Belece, dem Böylelikle
Ӄ kio / ki / kiol ki
/ yada, ve ya, veya, yahut, yada
ԋM ... ԋMƆ hem...hemde hem...hem de
⥌ƝҰ↾ᛠ@, ৬રƝG anşıtat, yerinğe, yerine
⟓Ⱈ keymen gibi
Ɔ৬ diya diye
X, ⧽મ↓ aks, olrayak olarak
ᒍ〟 ilen ile

İlgeçler - Tamlamalar - Ulaçlar - Bağ Eylem - Bağ Fiil[değiştir]

Türkçe Bakiyye
-ip (ıp, up, üp) ⊲⊲↾Ḻ

(Kalkıp)

-arak (-erek) Ḷ⊲ર↓

(bakarak)

-madan (-meden) ГᒍMЭƆ〟

(gelmeden)

-maksızın (-meksizin) ГᒍMЭ⟓๛ᓬ〟

(gelmeksizin)

-dıkça (-dikçe, -tıkça, -tikçe) ГᒍƆ↓Ċ

(Baktıkça)

-ınca (-ince) ГᒍƝC

(Gelence)

-alı (-eli) Гᒍ⥌ᒍ↾

(Geleli)

-ken Гᒍર ↾⟓〟

(Geler iken)

-a ( ... -a ... -a) Ḷᛠ⥌ Ċ⊲⥌

(bataa çıka)

-e (... -e …. -e) ГᒍЭ ГƆ

(Gele Gede)

... -r ... -maz ( ... -r ... -mez) ⥌ᒍર ⥌ᒍM⥌ᓬ

(Alar almaz)

-asıya (-esiye) Ȫᒍ≾↾৬

(Ölesiye)

-casına (-cesine) Ḷ⊲રC๛Й

(Bakarcasınnu)

Edatlar[değiştir]

Tüm edatlar; “iç, üst, ög, yan, çip üz, alt, ara” olup, kullanım esnasında birtakım eklerle zenginleşerek kullanılır. Bakiyye dilinde temel isimle sondan eklemeli ve baştan eklemeli olarak iki farklı yapıda edat kullanımı mevcuttur. Baştan eklemeli yapılarda isimden ayrı yazılır ve isim yalın haldedir.

Baştan Eklenen Sondan Eklenen
ᓬᎧ, ᛠᎧ (Zu, Tu) Э, ∧, ৬, (e, a, ya, ye)
ḶI (Bay) ৬〟Ɔ (yanında)
M↾ᛠ, ϢIᛠ (mit, wit) ᒍ〟(len)
- Ɔ〟 Бཞ (-den beri)
- Ꭷᓬર〟Ɔ(üzerinde)
- Бཞ๛Ɔ (berisinde)
Й৬ર (Nuyar) ৬Ɲ〟Ɔ (yanında), ĊП〟Ɔ (çipinde)
↾Ɲ (in), Ƒ..↾ (Efiy) ↾Ċ〟Ɔ (içinde)
ᎧƝᛠર (Unter) ⥌ᒍᛠ〟Ɔ (altında)
- ȪГ❞Ɔ (Ögünde)

Örnekler: TR - Eve gidiyorum.

  1. (Baştan): Ⱈ Ϣર Г@MЭ⟓ ᒍ Ḷર⊲∧ (Men war getmek el barqa)
  2. (Sondan): Ⱈ Ϣર Г@MЭ⟓ ᓬᎧ ᒍ Ḷર⊲. (Men war getmek zu el barq.)

Örnekler: TR - Evin içinde senle Ahmet’i ve onun yanında da Mehmet’i gördüm.

  1. (Baştan): Ⱈ ϢᎧરƆ ⟓ȪરƆⰘ Ƒ..↾ ৬ Ḷર⊲  ⥌てM@..↾ ๛ᒍ〟ⱱ ⧽Й❞ ĊП〟Ɔ ⧽ MЭԋM@.
  2. (Sondan): Ⱈ ϢᎧરƆ ⟓ȪરƆⰘ ৬ Ḷર⊲〟↾Ċ〟Ɔ ⥌てM@..↾ Ϣ↾ᛠ ๛ ⱱ MЭԋM@..↾ Й৬ર ⧽Й❞.

Zaman Belirteçleri[değiştir]

Zaman belirteçleri Bakiyye dilinde serbest kullanım özelliğine sahiptir. Cümlenin vurgulanmak istenilen alanında kullanılabilir.

Bakiyye Okunuş Türkçe
Й ⥌Ɲ Nu Aan Ne zaman
Й ⊲ ⥌Ɲ Nu kal aan Ne kadar Zaman
⊲Ċ ⟓ᓬ Kaç keyz Kaç kez
৬⊲〟Ɔ Yakında Yakında
⧽Ɔ〟 じ❞મ Oldan Sonray Ondan sonra
⥌≾.MƆ Aeşemdi Şu anda
ᛠ❞I〟 Tüneyin Dün
ḶГ❞ Bugün Bugün
⥌≾.MƆ৬ ⊲ഥર Aeşemdeye kaldar Şimdiye kadar
๛↓Ċ Sıkça Sık sık/Sıkça
Бર ⟓ᓬ Ber Keyz Birkez
Ḷᓬ〟 Bazen Bazen
ર ≾Ƒર Er sefer Her sefer
⥌≾.MƆ Aeşimdi Şimdi
⥌୨ᒍ〟 Evlen Öğlen
じ❞મ Sonray Sonra
ᛠ❞I〟Э ⊲ഥર Tüneyine kaldar Düne kadar
ഥ⥌↾Ⱈ Daa’imen Daima
ᒍƝГ Lenge Uzun zaman
Йഥ Nudıy Nadir
⥌મ-๛મ Aray-Sinray Ara sıra
ર Г❞ Er gün Her gün
ર で୨웃 Er Havrtay Her hafta

İyelik Zamirleri[değiştir]

Bakiyye dilinde aitlik ve iyelik zamirleri, şahıs zamirinin sonuna “in” getirilerek yapılır.

ŞAHIS ZAMİRİ İYELİK ZAMİRİ
て (Hay) Sadece Allah için kullanılır. て〟(Hayın)
Ben Ⱈ (Men) Ⱈ〟 (Menin)
Sen ๛ (Sin) ๛〟 (Sinin)
O ⧽ (Ol) ⧽❞ (Olun)
Biz Бᓬ (Biz) / Mᓬ (Miz) Бᓬ〟 (Bizin) / Mᓬ〟(Mizin)
Siz ๛ᓬ (Siz) ๛ᓬ 〟(Sizin)
Onlar ⧽ᒍર (Ollar) ⧽ᒍર❞ (Ollarun)
Sizler ๛ᓬᒍર (Sizler) ๛ᓬᒍર〟(Sizlerin)

Saatler[değiştir]

Bakiyye dilinde saat “OGᎧર” (Oğur) demektir. İsim cümlesi olarak “ჰŧ” (ist) yardımcı fiili kullanılır.

Saat sorma:  ⊲Ċ ჰŧ ᒍӬ OGᎧર (Kaç ist la oğur) veya ᒍӬ OGᎧર ⊲Ċഥ (La oğur kaçdır).

Cevap verme: ⧽ OGᎧર ჰŧ … (Ol oğur ist ...) veya ⧽ OGᎧર …’ഥ (Ol oğur …’dır.)

Örnekler:

21:00 = ⧽ OGᎧર ჰŧ ⟓↓Бર. (Ol Oğur ist keyokber)

12:30 = ⧽ OGᎧર ჰŧ OƝ⟓ ḶĊ↓ (Ol oğur ist onkey buçuk)

10:05 = ⧽ OGᎧર ჰŧ OƝ..↾ ГĊર Б≾. (Ol oğur ist onii geçer beş)

03.25 = ⧽ OGᎧર ჰŧ Ꭷ’Ċ..↾ ГĊર ⟓↓Б≾. (Ol oğur ist üçi geçer keyokbeş.)

An: OG (Oğ)

Saat: OGᎧર (Oğur)

Dakika: OGમ↓ (Oğrayık)

Saniye: OGᎧરഥ↓ (Oğurdak)

Salise: OGᎧરĊ↓ (Oğurçak)

Sayılar[değiştir]

Bakiyye dilinde sayılar oldukça basit bir dizilime sahiptir.

  1. Бર (Ber)
Bir 20. ⟓↓ (Keyok) Yirmi
  1. ⟓ (Key)
İki 30. ᎧĊ↓ (Uçok) Otuz
  1. Ꭷ’Ċ (üç)
Üç 40.ᛠરᛠ↓ (Terteok) Kırk
  1. ᛠરᛠᛠ (terte)
Dört 50. Б≾.↓ (Beşok) Elli
  1. Б≾. (beş)
Beş 60. ᒍᛠ↓ (Alteok) Altmış
  1. ᒍᛠ (alte)
Altı 70.৬Ɔ↓ (Yediok) Yetmiş
  1. ৬Ɔ (Yedi)
Yedi 80.≾⟓ ↓ (Sekeyok) Seksen
  1. ≾⟓ (sekey)
Sekiz 90. ഥØ↓ (dıykulok) Doksan
  1. ഥØ (Dıykul)
Dokuz 100. ᕴᓬ (yüz) Yüz
  1. OƝ (On)
On 1000. Б〟(Bin) Bin
  1. OƝБર (Onber)
Onbir 31.ᎧĊ↓Бર (Uçokber) Otuz Bir
  1. OƝ⟓ (Onkey)
Oniki 45.ᛠરᛠ↓Б≾. (Terteokbeş) Kırk Beş
  1. OƝᎧ’Ċ (Onüç)
Onüç ≾Ƒર (Esfer) Sıfır
  1. OƝᛠરᛠᛠ (Onterte)
Ondört

10 - 20 arası: OƝ + Sayı = OƝᎧ’Ċ (Onüç)

20,30,40 … katları: Sayı + ↓ = ᛠરᛠ↓ (terteok)

2: ⟓ (Key)

10: OƝ (On)

12: OƝ⟓ (Onkey)

20: ⟓↓ (Keyok)

22: ⟓↓⟓ (Keyokkey)

Bütün sayılar bitişik olarak yazılır.

Sıfatlar - Sıfat Tamlamaları[değiştir]

Bakiyye dilinde sıfatlar iki şekilde kullanılırlar; isimden önce ve isimde sonra.

Belirsiz sayı sıfatı, işaret sıfatı kullanıldığında isimlerde belirteç kullanılmaz.

Бર ⥌ƆM (Ber Adam) - Bir Adam

Ḷ ⥌ƆM (Bu adam) - Bu Adam

Bunun haricindeki tüm isimlerde belirteç kullanılır ve sıfattan önce kullanılır.

৬ Эԋᛠ৬ર ⥌ƆM (Ya ehteyar adam) - Yaşlı Adam

İsim Önü Sıfat Tamlaması : İsimden önce belirteçten sonra kullanılır.

৬ Эԋᛠ৬ર ⥌ƆM (Ya ehteyar adam) - Yaşlı adam

İsim Sonu Sıfat Tamlaması : İsimden sonra bağdaşık olarak kullanılır ve belirteç ise en başta olur. İsim-Sıfat arası “i” sesi ile bağdaşıklık kurulur.

৬ ⥌ƆM..↾ Эԋᛠ৬ર (Ya adam-i Ehteyar) - Yaşlı olan Adam

Çiftli Sıfat Kullanımı: Başta ve sonra iki şekilde de bir sıfat tamlaması kullanılabilmektedir.

৬ Ꭷ’ƝᒍᎧ’ ⥌ƆM..↾ Эԋᛠ৬ર (Ya ünlü adam-i ehteyar) Yaşlı olan ünlü adam

Soru Adılları[değiştir]

Bakiyye Okunuş Türkçe
Й Ne
Й ⥌Ɲ Nû Aan Ne zaman
Йમ Nûray Nere
ЙમƆ Nûrayda Nerede
ЙમƆ〟 Nûraydan Nereden
Йમ..↾ Nûrayii Neresi
ЙમГ Nûrayga Nereye
Й⊲ Nûkal Ne kadar
ƝI৬ ⧽M⥌๛ Niye olmasın Neden olmasın
ЙĊ↓ Nûçik Nasıl
Й๛ Nûsin Nasıl
⊲ƝГ Kangı Hangi
⟓↾M Kim Kim

Sanırım Belki Yapısı[değiştir]

Bir konuda görüş, düşünce ifade eden  zana dayalı fikirler ileri süren cümleler için “じƝરⰘ, ᓬƝЙMC, ماC, ૭’’ᒍ⥌୨Б, Ƒ↾⟓ཞⰘ” (Saynarmen, Zannumca, Mence, Бᒍk, Galavbe, Fikriymen) yapıları kullanılır. Temel cümleden ayrı bir yan cümle olarak kullanıldığında ise sonuna “Ӄ” (ki) kullanılır.

ЙમƆ ৬ Ꭷ’Mર ? (Nurayda ya ömer?) - Ömer nerede?

Ƒ↾⟓ཞⰘ, ⧽ ჰŧ ৬ Ḷર⊲Ɔ (Fikriymen, ol ist ya barqda) - Bence o evdedir.

ᓬƝЙMC Ӄ; ⧽ ჰŧ Ƒ..↾ ↓Ø (Zannumca ki, ol ist fiy okkul.) - Zannederim ki o okulda.

БᒍӃ ჰŧ  ⧽ Ƒ..↾ ↓Ø (Belki ist ol fiy okkul) O belki okuldadır.

Belirsiz Zamirler[değiştir]

Bakiyye Okunuş Türkçe
M⥌Ɲ Maan
Бરཞ Berriy Birisi, herhangi birisi
⟓↾M≾Э, ԋĊ ⟓↾M≾Э Kimse, heç kimse Kimse, hiç kimse
Ĵર⊲ Jarkal Herkes
ર⊲ƝГ Erkangı Herhangi
でM⥌๛..↾ Hamasii Hepsi
Бર Ұ Ber şay Bir şey
Бર ⊲Ċ ber kaç Bir kaç
Бર⥌ഥ’ Beraz Biraz
БરĊOで Berçoh Bir çok
Ȫᓬ..↾ Özi Kendisi
ȪᛠӃ Öteki Öteki
БરཞӃ Berriyki Beriki
ƆGરӃ Değerki Diğeri

Fiil Mastar Yapıları[değiştir]

Bakiyye dilinde Türkçedeki mastar ekleri ve ilaveten Almanca-İngilizce mastar kullarınına benzer yapıda özgü bir mastar yapısı vardır.

Ekler: -mak, -mek, -ma, -me, -ış, -iş, -uş, -üş, -en, -an

Ön Ekler: tu, zu

Ön ekli Son ekli Okunuş
ᛠᎧ Гᒍ ГᒍMЭ⟓ (Tu gel, gelmek)
ᓬᎧ Ḷ⊲ Ḷ⊲M∧⊲ (Zu bak, bakmak)
MΛで〟 (Mahın)
Ḷ⊲≾. (bakaş)
Ḷ⊲M⥌   (bakma)
Ḷ⊲Ɲ (Bakan)

Zaman-Mekan Bildiren Zarflar[değiştir]

Bakiyye Okunuş Türkçe
Ḷમ Buray Burası
⧽મ Olray Orası
≾Ꭷ.મ Şuray Şurası
↾Ċમ İçrey İçeri
ഥ≾.મ Dışray Dışarı
Ꭷ≾’મ Üsray Üst
ᕴ↓મ Yukray Yukarı
⥌じમ Asayray Aşağı
≾G sağ Sağ
≾⧽ sol Sol
Ȫᛠમ Öteray Öte

Sözcük - Cümle Dizilimi[değiştir]

Bakiyye dilinde cümle ve kelime dizilişi oldukça özgürcedir. Cümlenin öğeleri istenildiği sıra ve yerde kullanılabilir. Tonlama, vurgu ve kafiye ekseninde istenildiği gibi dizilebilir. Sadecek temel kural şudur; yardımcı fiil esas fiilden, sıfatlar isimlerden ayrılmaz. Bu bütün dahilinde cümlenin istenilen alanında kullanılabilir.

Örnek: Kız Kardeşim genellikle geceleri TV seyreder.

  1. ḶCM Ϣર じમᒍMЭ⟓ ГƝᒍƆ ᒍӬ じર@ГĊ. (Bacem war seyreylemek genelde la seyretgeç)
  2. Ϣર じમᒍMЭ⟓  ГƝᒍƆ ḶCM ᒍӬ じર@ГĊ. (War seyreylemek genelde bacem la seyretgeç)

Bağıl kelimeler:

Ϣર じમᒍMЭ⟓ (war seyreylemek) - Yardımcı fiil ve esas fiildir. Konumu ne olursa olsun birbirinden ayrılmaz.

ᒍӬ じર@ГĊ (La seyretgeç) - Belirteç ve isimdir. Konumu ne olursa olsun birbirinden ayrılmaz.

Serbest yazım ve kullanım olanağına sahiptir.

İlgi Zamirleri[değiştir]

İki veya daha fazla cümlenin tek bir cümle olarak birleştirilmesi durumudur. 3 farklı şekilde bu işlem gerçekleştirilebilmektedir.

  • k⧽ (Ki ol)
  • ⧽Ǧ〟(Olğan)
  • Tamlamalı.

Örnek: Kapının önünde duran yaşlı adam benim dün gördüğüm adamdır.

  • Ӄ⧽ (Ki ol) = ᒍ ⥌ƆM..↾ Эԋᛠ৬ર Ϣર ഥᎧરM∧⊲ ᒍӬ ḶḶ〟ȪГ❞Ɔ Ӄ⧽ Ⱈ ϢᎧરƆ ⟓ȪરƆⰘ ⧽Й ᛠ❞I〟. (El adam-i ehteyar war durmak la babın öğünde kiol men wurde kördemen olnu tüneyin)
  • ⧽Ǧ〟(Olğan) = ᒍ ḶḶ〟ȪГ❞Ɔ ഥᎧરM∧⊲ᛠ  ⧽Ǧ〟ᒍ ⥌ƆM..↾ Эԋᛠ৬ર ჰŧ Ⱈ〟⟓ȪરƆG ⥌ƆM ᛠ❞I〟. (El babın ögünde durmakta olğan el adam-i ehteyar ist menin kördiği adam tüneyin.)
  • Tamlamalı. = ᒍ ḶḶ〟ȪГ❞Ɔ ഥᎧરGƝ ⥌ƆM..↾ Эԋᛠ৬ર Ⱈ〟ᛠ❞I〟⟓ȪરƆG ⥌ƆMഥ. (El babın ögünde durgan adam-i ehteyar menin tüneyin gördigi adamdır.)

Not: ᒍ ḶḶ〟ȪГ❞Ɔ ഥᎧરGƝ ⥌ƆM..↾ Эԋᛠ৬ર  (El babın ögünde durgan adam-i ehteyar) - bir tek belirteçe bağlı tek isimdir. Tek özne vasfı gösterir.

İsim Türetme[değiştir]

Bakiyye dilinde birden fazla isim türetme yöntemi ve eki bulunur.

Ekler - Sondan: “luk, lık, kayt, çi, daş, lü, üş, iş, an, dır, gaç, ga, gi, ak, im, in, gah, istan, zar, kede, sar, dan, ban, van, kar, gar, ger, çe, î, iyye, siz, si, uç, iç, um, gun, li, el, abil, cık, cik, ca, taş, ar, er, eş, sel, te, tı, tü, aç, cileyin, ak, ek, ok, ka, gil, kıl, kek, ken, kan, men, man, la, lu, layın, leyin, emsi, rak, rek, sak, sek, ıt, et, at, me, ma, dır, dir, ağan, eğen, maca, mece, ip, up, üp, ap, ken, ling, ment ...”

Ekler - Baştan: “anti, bi, co, in, monu, re, trans, piriy …”

Birkaç Örnek: gözlük, Televizyon, Radyo, telefon...

ГȪᓬᒍ↓ (Gözlük), じર@ГĊ (Seyretgeç), ᛠƝᒍ@ГĊ (Tenletgeç), Ø❞Й≾.MƝᛠ (Kunnuşment)

Hayvan ismi türetme eki: “ᒍƝ” (Lan) // ⥌≾ᒍƝ, ૭’’ḺᒍƝ, ≾↾રᛠᒍƝ… (Aslan, Gaplan, Sırtlan...)

Zamanlar[değiştir]

Bakiyye lisanında 5 zaman ve 8 kip bulunur.

ZAMAN-KİP Y. FİİL EK KURAL Örnek Türkçe
Geniş Zaman Ϣર - ჰŧ /ط MЭ⟓ Özne+Y.fiil + E. fiil+mek Ⱈ  Ϣર ≾ⱱMЭ⟓.

(Men war sevmek)

Severim
Şimdiki Zaman
Özne + E.fiil+riy Ⱈ ≾ⱱཞ.

(Men seviir)

Seviyorum
Gelecek Zaman Ϣર - ⥌CĴ Özne + Y. fiil + E. Fiil+ecaj+ş. eki Ⱈ Ϣર ≾ⱱ⥌CĴⰘ .

(Men war sevecej)

Seveceğim
-dili Geçmiş Zaman ϢᎧરƆ – ↾Ɔ /Ɔ Ɔ Özne + Y. fiil + E. Fiil+di+ş. eki Ⱈ ϢᎧરƆ ≾ⱱƆⰘ.

Men wurde sevdimen)

Sevdim
-mişli Geçmiş Zaman ϢOરƆ - M≾. M≾. Özne + Y. fiil + E.fiil+miş+Ş.ek Ⱈ ϢOરƆ ≾ⱱM≾.Ⱈ .

(Men worde sevmişmen)

Sevmişim
Şart-Dilek Kipi - β Özne + E.fiil+sem Ⱈ ≾ⱱβM.

(Men sevsem)

Sevsem
İstek Kipi I Özne + E.fiil + ay Ⱈ ≾ⱱI.

(Men Sevay)

Seveyim
Edilgen Pasif Kipi Ϣર 〟 -  ᒍ Özne + Y. fiil + Esas fiil+el+di+Ş.eki ≾ⱱᒍƆⰘ

(sevildimen)

Sevildim
Şart-Koşul Kipi ≾Э Özne + E. fiil+Ş.eki+se ≾ⱱરⰘ≾Э

(Severmenese)

Seversem
Tezlik Kipi - ↾ⱱર Özne + E.fiil+ver ๛ ≾ⱱ↾ⱱર.

(Sin seviver)

Seviver
Emir Kipi - - Esas fiil ≾ⱱ! (Sev) Sev
Sürdürüm Kipi Ϣર ᕴOમ Özne + Y. fiil + E.fiil+yor Ⱈ Ϣર ≾ⱱᕴOમ.

(Men war seviyor.)

Seviyorum
Ezelden-Ebed Kipi Ϣર/ჰŧ /ط Özne + Y. fiil+ing Ⱈ Ϣર ≾ⱱ⥙.

(Men war seving)

Her dair severim.

*** Olumsuz yapılarda esas fiilde zaman ekinden önce “M⥌” (me, ma) eki getirilir.

Örnek Cümle: Dün İstanbul’dan amcam geldi. Şuan onu bekliyorum. Onun arabası var. Onunla Sinemaya gideceğiz.

ᛠ❞I〟৬ ≾웃ƝḶ⧽'Ɔ〟ϢᎧરƆ Mየ ГᒍƆ⧽. ≾.Ꭷ⥌Ɲ Ⱈ Б⟓ᒍཞ ⧽Й. ⧽ じてḺ Бર રIḶ. Mᓬ ϢરƆ〟 Г@⥌CĴБᓬ ᓬᎧ ᒍӬ ⊲મᒍ↓.

(Tüneyin ya estaynbol’dan wurde emmim geldiol. Şuaan men bekliir olnu. Ol sayhap ber arayba. Mız werden getecejbiz zu la kalrayluk)

Ya Rabba Niyaz Kuralları[değiştir]

İlahi yaratıcıya niyaz, dua, iltifat ve ithaflarda geçerli birtakım kurallar vardır.

Şahıs Zamiri: て (Hay)

Belirteçi: ৬ (Ya) ve I (Ay)

Yardımcı Fiili: ჰŧ (İst) veya ഥ (Dır)

  • Geniş zaman harici “Ϣર” (War) yardımcı fiili kullanılmaz.
  • Asla şahıs eki fiil içerisinde kullanılmaz.

Örnek:

Normal Cümleler:

  • Ⱈ Ϣર  БરMЭ⟓. (Men war bermek) : Veririm
  • Ⱈ ϢરƆ Бર⥌CĴما. (Men werde berecejmen): Vereceğim
  • ๛ ϢᎧરƆ БરƆ๛ (Sin wurde berdisen) : Verdin

İlahî Cümleler:

  • て Ϣર БરMЭ⟓ (Hay war bermek.) : Allah verir.
  • て Бર⥌CĴ (Hay berecej) : Allah verecek.
  • て БરƆ (Hay berdi) : Allah verdi.

ჰŧ = て ჰŧ ∧ᒍʷԋ (Hay ist Allah) : Hay olan Allah’tır.

ഥ = て ∧ᒍʷԋ°ഥ (Hay Allah’dır) : Hay olan Allah’tır.

“Hüsnü Hatt-î Bâkiyye Lisanı” Etimolojisi[değiştir]

Temel anlamı güzel yazılı ölümsüze ait dil demektir.

Hüsnü: ᒍ Ꮦ≾Й (El hüsnû) = güzel

Hatt-î: て@ᛠ..↾ (Hattiy) = Yazı

Bâkiyye: Ḷ⟓৬ (Bakeyye)= ölümsüze ait

Lisan: ᒍ≾Ɲ (Lesen) = dil

Günler - Г❞ᒍર[değiştir]

Türkçe İngilizce Bakiyye Lisanı Okunuşu
Pazartesi Monday Ḷ≾.Г❞ Başgün
Salı Tuesday ƆરГ❞ Dergün
Çarşamba Wednesday ⧽Г❞ Olgün
Perşembe Thursday ⧽웃Г❞ Oltaygün
Cuma Friday ᎧᒍᎧГ❞ Ulugün
Cumartesi Saturday ⊲↾৬୨Г❞ Kıyavgün
Pazar Sunday ↾ᕴ↓Г❞ Iyıkgün

An: OƓ. (Oğ)

Saat: OƓ.Ꭷર (Oğur)

Dakika: OƓ.મ↓ (Oğrayık)

Saniye: OƓ.Ꭷરഥ↓ (Oğurdak)

Salise: OƓ.ᎧરĊ↓ (Oğurçak)

Aylar - I〟[değiştir]

Bakiyye Okunuş Türkçe
⥌↓ḺƝ Akpan Ocak
ᛠᎧᒍᎧGƝ Tuluğan Şubat
⥌Ċર Açar Mart
⊲↾રĊƝ Kırçan Nisan
ᛠરᛠĊƝ Terteçan Mayıs
ᛠOᓬરƝ Tozaran Haziran
ḶOᓬરƝ Bozaran Temmuz
⊲↾ર⊲ર Kırkar Ağustos
ḶƆƝ Budan Eylül
ḶᒍGƝ Bulğan Ekim
⊲↾રᒍ≾. Kırlaş Kasım
ĊGƝ Çağan Aralık

Mevsimler[değiştir]

Ḷてર〟 (Baharın) - İlkbahar

૭’’↾≾.〟 (Gışın) - Kış

৬ᓬ〟 (Yazın) - Yaz

Ḷ↾ᒍƆર〟(Bıldırın) - Sonbahar

Önemli Noktalamalar[değiştir]

Bakiyye lisanında birkaç temel noktalama işareti vardır. Bunlar asasî olarak kullanılır. Diğerleri ise gerektiğinde kullanılmaktadır. Esasî noktalama işaretleri bakiyye lisanına özgüdür.

  • ʷ (Çiftlem): Genellikle sessiz harfleri çift okutmak için kullanılır. Öncesindeki harfi ikikez vurgulu okutur. ∧ᒍʷԋ (Allah)
  • ° (Dursak): Öncesindeki harfi keser. Kesip, akabindeki harf ile devam ettirir. Uzun olan sesleri, vurgulu sesleri vb.  ayırmada veya kendine özgü sesletimi durdurmada kullanılır. ⥌⊲°ḶḶ (Ak’baba).
  • . (Noktay): Cümle sonu, kısaltma vb. durumlarda kullanılır. て ∧ᒍʷԋ°ഥ. (Hay Allah’tır.)
  • , (Okmay): Virgül mahiyetindedir. Ḷર⊲, @, ⧽ ⱱ ๛ (Barq, At, Ol ve Sen)

Diğer Noktalama İşaretleri: ; ^ + - * / % & {} () [] ? = _ - ! : > < |

Ülke - Milliyet[değiştir]

Alman : CરⰘ (Cermen)

Alman Ülkesi : CરⰘ৬ (Cermenya)

Alman yurdu: CરⰘ૪ƝƆ° (Cermenland)

Alman Ulusundan : CરⰘ..↾ (Cermenî)

Alman Diyarı : CરⰘ≾웃〟 (Cermanestayen)

Almanyalı : CરⰘ৬ᒍ↾ (Cermenyalı)

Alman Dili. ᒍ≾Ɲ..↾ CરⰘ (Lesen-i Cermen)

Her ulusun kendine özgü tabiri vardır ve genellikle kültürleri, yaşam tarzları ve bulundukları bölgeye göre adlandırılırlar.

  • Ülke isimleri için millet isimlerinin sonuna “৬” (ya)  eklenir.
    • CરⰘ৬ (Cermenya) [Almanya]
  • Ülkenin bağlı olduğu ulusu betimlemek için ulus isimlerinin sonuna “CરⰘ..↾” (Î) eklenir.
    • CરⰘ..↾ (Cermenî) [Alman]
  • Ulusların yaşadığı bölge, toprak parçasını ifade etmek için ulus isimlerinin sonuna “≾웃〟 ” (estan) eklenir.
    • CરⰘ≾웃〟 (Cermenestayen) [Alman yurdu]
  • Millete tabi olma ve yaşanılan bölgeli olma hali için ise millet adı sonuna “ᒍ↾” (li) eklenir.
    • CરⰘ৬ᒍ↾ (Cermenyalı) [Almanyadan]
  • Milletlerin dili için “ᒍ≾Ɲ..↾” (lesen-i) sıfat tamlaması kullanılır: ᒍ ᒍ≾Ɲ..↾ ᛠᎧ’ર⟓ (El lesen-i Türk) yahut ismin sonuna “C” (ci) veya “≾.” (iesh) harflerinden biri eklenir.
    • ᒍ≾Ɲ..↾ CરⰘ (Lesen-i Cermen) [Alman dili]
    • CરⰘC (Cermence) [Almanca]
    • CરⰘ≾. (Cemernieş) [Almanca]

Renkler (ĊᎧ’ᓬ❞ГӬƝ)[değiştir]

૭’’મ Garay Siyah
૭’’↾ᓬᒍ Gızıl Kırmızı
৬≾.ᒍ Yeşel Yeşil
ГȪⱱᓬ Gövez Lacivert
⥌⊲ГȪ⊲ Akalgök Eflatun
Bordo
ᛠᎧર⊲୨⥌ഥ’ Turkuvaz Turkuaz
ГȪGરᛠ Göğerte Mor
⥌↓ Ak Beyaz
ГȪ⊲ Gök Mavi
ḶOᓬ - Ċᒍ Boz, Çal Gri
≾⥌ᓬરƝГ Sazrenge Bej
৬Ǧᓬ - ⊲OЙર Yağaz, Konur Kahverengi
ᛠᎧરλ Turunç Turuncu
⥌ᒍ Al Pembe
じཞ Sayrıy Sarı
⥌ᒍ⥌C alaca Rengarenk

Yabancı İsim, Sözcük ve Yapıların Yazım - Kullanım Kuralı[değiştir]

Birçok dilde olduğu gibi Bakiyye yapay dilinde de yabancı sözcük, isim ve yapıların yazımına ilişkin birtakım kurallar vardır. Bakiyye dilindeki tüm sözcükler ve yapılar harflerin kendi öz ölçüsü ve özelliğine göre yazılır. Ancak yabancı kökenli, Bakiyye diline geçmemiş olan isim ve sözcükler ise Latin harfleriyle yazılan dillerde birebir harf karşılıklarıyla, diğer harflerle yazılanlarda ise okunuşuna göre uygun harflerle yazılır. Harflerin öznitelikleri değil, sadece karşılıkları kullanılır.

Örnek: “Schneider Mark” Almanca kökenli bir isim olup, Bakiyye dilinde her harfin karşılığı sadece yazılarak aktarım sağlanır.

Schneider Mark: ≾CԋƝЭ↾રƆЭર M∧ર⊲

NASA: Ɲ∧≾∧

Bu yüzden Bakiyye Olu Sözlük’e eklenmemiş isimler yabancı özel isim kuralına göre yazılır.

Kemal: ⟓ЭM∧ᒍ

Jena: ĴЭƝ∧

Julia: ĴᎧᒍi∧

Coca Cola: COC∧ COᒍ∧

*** Esas dildeki yazım harflerine göre yazılıp, yazıldığı veya okunduğu gibi söylenebilir.

Arapça, Osmanlıca, Farsça, Çince, Japonca ve Rusça gibi farklı alfabe kullanan dillerdeki yabancı sözcükler ise okunuşlarına uygun olarak yazılır.

Örnek: (Fa) خدا sözcüğü Farsçada “Hûda” olarak okunur. Buna göre ise Bakiyye dilindeki ses karşılıkları kullanılarak yazılıp, okunur.

خدا - (Hûda) : ᏖƆ∧

Örnek: (Ar) السلام عليكم sözcüğü Arapçada “esselamın Aleyküm” olarak okunmaktadır. Buna göre ise Bakiyye dilindeki ses karşılıkları kullanılarak yazılır ve okunur.

السلام عليكم  : ≾Эᒍ∧M↾Ɲ ∧ᒍЭ৬⟓Ꭷ’M

Var Yapısı - ୨ર[değiştir]

İngilizcede “There is / There are”, Almancada “Es gibt”, Türkçede “Var” olan yapı, Bakiyye dilinde artikel formuyla kullanılır ve karşılığı “୨ર” şeklindedir.

Yapı: Özne/Nesne + Yardımcı Fiil + ୨ર.

Örnek: Evde çocuk var.

BK: ᒍӬ Ḷᒍ∧ ჰŧ ୨ર Ƒ..↾ ᒍӬ Ḷર⊲

Okunuş: Lâ Bala ist var efiy lâ bark.

Örnek II: Eşin var ki, seni evde bekliyor.

BK: ≾.〟ჰŧ ⱱર k Ϣર ⧽ ⊲OЙƆM∧⟓ ๛⥙ ↾Ɲ ᒍӬ Ḷર⊲.

Okunuş: Eşin ist var ki war ol kondamak seng in lâ barq.

Bakiyye Dili Edebiyatı - Edebi Türleri[değiştir]

Bakiyye diline özgü 3 edebi tür bulunmaktadır. Bunların dışında bilinen roman, öykü, masal, mesnevi, şiir vb. birçok türde de edebi yazın gerçekleştirilebilmektedir.

Üç temel edebi türü; Damlahatname, El Günce-i Muhabbetün Ya Haylan, Yazlam.

El Günce-i Muhabbetün Ya Haylan (ᒍ Г❞C..↾ MᎧてБʷ@❞ ৬ てᒍ〟)[değiştir]

Yaratıcı rabbe şükran, dua ve yakarış sunma maksatlı yazın türüdür. Bolca figürat yazısı kullanılır. Birkaç sayfayı geçmeyecek tarzda kaleme alınır.

Bölümleri: Başlık, Ön Girdi, Künye, Tesbihat, Şükran Güncesi, Lafız, Nükte, Dua, Vecih-i Usulihat, Devriye, Şerh-i Hal, Netice ve Niyaz.

Yazlam (ᒍ ৬ᓬ૪)[değiştir]

Değer tanımlaması ve işlev sunumu ile yazım - anlatım yapılan edebi türdür. Programlama - kodlama mantığına benzer yapıdadır. Yazılım dillerinden HTML, CSS, JS, PHP, Ruby gibi dil mantığına benzer yapıdadır.

Düzen

  1. Değer Atama: ⧽
  2. Değer Tanımlama [Özellikler Belirtme],
  3. İşlem Sunma,
  4. Bağlam

Örnek:

<Б ƆƝM

⧽  Ⱈ, ๛, Ḷર⊲;

Ⱈ = Mevlüt [ર, Ḷᕴ: 1.63],

๛ = Ayşegül [Ɔ≾.↾, Ḷᕴ: 1.53],

Ḷ = Ḷર⊲ [৬Й, ⧽Ꭷ, 3 ⧽Ɔᒍ↾];

Ƒ  Ⱈ (じてḺ = Ḻમ)

{ Ḷ = ԋ (“Ev Alabildin.”) }

≾Э Ƒ ๛ (じてḺ = Ḻમ)

{ Ḷ = ԋ (“Sen Ev Alabildin.”) }

≾Э

{Ḷ = ᕴ↓ (“Paranız yok, ev alamazsınız.”) }

// Ḻમ ჰŧ MᎧ’ԋƝ

#Б⧽ Ċᒍ≾.

Б>

TÜRKÇE Örnek:

<Б Başlık

⧽ A, B, C;

A = Mevlüt [Erkek, Boyu: 1.63],

B = Ayşegül [Dişi, Boy: 1.53],

C = Ev [Yeni, Büyük, 3 Odalı];

Ƒ A (sahip para)

{ C = ԋ (“Ev alabilirsiniz.”)}

≾Э Ƒ B (sahip para)

{C = ԋ (“Sen ev alabildin”) }

≾Э

{C = ᕴ↓ (“Paranız yoksa ev alamazsınız”) }

//Para önemlidir.

#Çok çalış

Б>

Damlahatname (‘ഥMᒍӬて@ЙM)[değiştir]

*Tüm detaylar “DAMLAHATNÂME REHBER KAYNAK” adlı kitapta derlenmiştir.

http://www.rastgelelik.com/damlahatname-rehber-kitabi

NOT: Bu kaynak dilin her türlü değişim ve gelişimde güncellenmektedir. Bakiyye dilini öğrenmek için aşağıdaki araçlardan faydalanabilirsiniz.

Kitaplık:Dil