Almancada, diğer dillerin aksine çok fazla zaman kipi bulunmamaktadır. Şimdiki zaman veya Almancasıyla Präsens, sadece o an gerçekleşen olayları anlatmakla kalmayıp, aynı zamanda geniş zaman ve ara sıra gelecek zaman işlevi de görmektedir. Bu sebeple şimdiki zaman, Almanca öğrenmek isteyenin öğreneceği en önemli konulardan birisi olacaktır.
Şimdiki zaman, fiilin köküne özneye göre birtakım ekler getirerek çekimlenir. Bir avuç fiilde de kök Umlaut olayından geçerek ünlüsünü değiştirir. Türkçenin ve başka bazı dillerin aksine fiilin özneye göre çekimlenmesine rağmen özneyi gizlemek, bazı istisnai durumlar hariç mümkün değildir.
Almancadaki fiillerin büyük bir çoğunluğu, sadece fiilin köküne birtakım eklerin getirilmesiyle çekimlenir, kök değişime uğramaz. Örnek olarak yapmak manasına gelen machen fiiline bakalım:
Gündelik konuşmada 1. tekil şahsın "-e" eki sık sık telaffuz edilmemektedir.
Telaffuzu kolaylaştırmak için T, D, bir ünsüz + N ve bir ünsüz + M ile biten fiil kökleri için bir kaynaştırma E'si kullanılmaktadır. Örnek olarak warten (beklemek) fiiline bakalım:
S, X, Z ve ß ile biten, yani telaffuzu s ile biten fiillerde 2. tekil şahsın S'si düşer. Örnek olarak sitzen (oturmak) fiiline bakalım:
Son olarak da -el' ve -er ile biten köklerin, ve bazı uzun ünlüyle biten köklerin mastar hâlinde E bulunmaz. Bu tarz köklerde 1. ve 3. çoğul şahıslarda da E bulunmaz, mesela wandern (dolaşmak) fiilinde:
Bazı fiiller ise çekimlenirken 2. ve 3. tekil şahısta kökündeki ünlüyü değiştirir. Bunu yapan fiillerin istisnasız her biri, geçmiş zamanda da düzensizlik gösterdiğinden bu durumu geçmiş zamanla birlikte öğrenmek mantıklıdır. İki tane ses değişimi yaygındır:
- -e-'yi -i- (veya -ie-) yapan fiiller
- -a-'yı -ä- yapan fiiller
İçinde kısa -e- bulunan fiiller bunu -i- yapar, ve uzun -e- bulunan fiiller bunu çoğu zaman -ie- yapar. Örnek olarak messen (ölçmek), sehen (görmek) ve essen (yemek) fiillerine bakalım:
İçinde -a- bulunan fiiller de bunu -ä- yapar. Bunu yaparken uzunluk korunur. Bazı fiillerde de -au- bulunur, ve bu -äu-'ya dönüşür. Örnek olarak fahren (sürerek gitmek), laufen (yürümek) ve wachsen (büyümek) fiillerine bakalım
geben (vermek), nehmen (almak) ve treten (adım atmak) fiilleri düzensiz olarak ünlüsünü kısaltmaktadır.
İki fiil de başka örneği bulunmayan bir ünsüz değişimi geçirir; erlöschen (sönmek) ve stoßen (çarpmak)
Dikkat etmekte yarar vardır ki, eğer bir kökte ünlü değişimi oluyorsa, kök T veya D ile bitse bile 2. ve 3. tekil şahısta kaynaştırma ünsüzü gelmez, ancak 2. çoğul şahısta gelir. Halten (durmak) ve laden (yüklemek) fiillerine bakalım:
-dt ünsüz dizisi sadece t varmış gibi /t/ diye okunur.
Geçmiş zaman gibi çekimlenen fiiller
[düzenle]Çok kullanılan 7 tane fiil, tekil şahıslarda yukarıdaki ekleri kullanmaz. Bu fiiler tarihsel olarak geçmiş zaman çekimlerinin anlam kaymasıyla şimdiki zaman olmasıyla oluşmuştur. Bu fiiller;
fiillerinden oluşmaktadır.
'haben (sahip olmak) fiili, neredeyse düzenli çekimlenip 2. ve 3. şahısta -a-sını kısaltıp -bsini düşürmektedir. Gelecek zaman ve edilgen oluşumlarda kullanılan werden fiili ise Umlaut geçiren fiillere ait olmakla birlikte aynı şekilde 2. şahısta -dsini düşürmektedir.
Son olarak, sein (olmak) fiili tamamen düzensizdir.
Almancada şimdiki zaman, en temel zaman kipi olup bir sürü farklı durumda kullanılabilir.
Mesela tam konuşma anında devam eden olaylar için şimdiki zaman kullanılır;
- Ich fahre jetzt mit der U-Bahn. Şu anda metroyla gidiyorum.
- Ich studiere an der TUM. TUM'de okuyorum.
Ama geniş zamanda gerçekleşen olaylar için de şimdiki zaman kullanılır:
- Mittwochs habe ich keinen Unterricht. Çarşambaları hiç dersim yok.
- Ich fahre in die Schule mit der Straßenbahn. Okula tramvayla gidiyorum.
Eğer açık bir zaman ifadesiyle belirtilmişse gelecek zaman anlamı dahi taşıyabilir:
- Morgen fahre ich heim. Yarın evime dönüyorum.
Benzeri bir sürü durumda da Türkçede özel çekimler kullanılırken Almancada şimdiki zaman işi görür. Bu ayrımları yapmak için açık bir şekilde bir zarfın bulunması gerekir:
- Ich fahre jetzt mit der U-Bahn. Şu anda metroyla gidiyorum.
- Ich fahre jeden Tag mit der U-Bahn. Her gün metroyla giderim.
- Ich fahre morgen mit der U-Bahn. Yarın metroyla gideceğim.
