Yardım:Nasıl kitap yazılır?
Vikikitap, açık-kaynak kitap derlemeleri
Konu başlıkları |
 |
Bu yardım sayfasında şu anda bir çalışma vardır büyük ihtimalle bu sayfadan verilen bağlantılar şu anda bulunmayan sayfalara gidiyorlardır. Yardım sayfaları üzerinde genel bir çalışma olduğu için yeni sayfalar hala oluşturulmaktadır. Siz de bu çalışmaya yeni yardım sayfaları ekleyerek yardımcı olabilirsiniz. |
Vikikitap roman veya hikaye türü dışındaki kitapların (özellike ders kitapları) bulunduğu açık içerikli bir sitedir. Buraya katkıda bulunarak, özgür, herkes tarafından değiştirilebilir bir veritabanına katkıda bulunmuş olursunuz. Buraya gönderdiğiniz tüm katkılarınızın Creative Commons Atıf-Benzer-Paylaşım 3.0 Lisansı ve GNU Özgür Belgeleme Lisansı ile lisanslamış olursunuz; eğer eserin telif hakkı size ait veya kamu malı ise de buraya gönderip belirtilen lisanslarla lisanslamayı kabul edebilirsiniz. Detaylar için Vikikitap:Telif hakları sayfasına bakın. Hiçbir zaman buraya telif hakkı sahibinin izni olmadan telifli içerik eklemeyin.
Vikikitap'a katkıda bulunma hakkında bilgi için: Yardım:Niçin katkıda bulunayım
[değiştir] Yeni bir kitap veya sayfa başlatmak
Kitaplar, fasiküller ve sayfalar herkes tarafından oluşturulabilir, düzenlenebilir, yeniden adlandırılabilir ve geliştirilebilir. Sayfaya yeni başlıklar eklenebilir, sırası değiştirilebilir veya varolan başlıklar silinebilir. Kitaplar Vikikitap:Vikikitap nedir sayfasında belirtilen tanımlara uymalıdır. Başka yerlere ait olması gereken bazı materyaller:
- Özgün, tamamlanmış ve değiştirilemez eserlerin yeri Vikikiaynak,
- İş birliğiyle yazılan roma ve hikayelerin yeri Fiction Wikicity,
- Gezi rehberlerinin yeri ise WikiTravel'dır.
Lütfen yeni bir kitap yazmadan önce kitabınızın zaten var olan başka bir kitabın bir parçası olup olamayacağını tüm kitaplıklardan kontrol edin. Çünkü bir metni ilgili bir sayfaya katmak daha iyi olacaktır (özellike kısa bir metinse).
[değiştir] Yeni bir kitap yazmak
Güzel bir kitap yazmak ile ilgili fikirler almak için var olan kitapları inceleyebilirsiniz. Vikikitap'ta kitabın yapısını belirleyen katı kurallar bulunmamaktadır, bu nedenle eğer incelediğiniz kitapların tasarımı birbirinden çok farklıysa şaşırmayın. Mesela şu kitaplara göz atabilirsiniz: C Sharp Programlama Dili, Origami ve İspanyolca. Ayrıca dikkat etmeniz gereken bazı noktalar:
- Kitabınızın adını belirlemeden önca adlandırma politikasına bir göz atın. Ayrıca Yardım:Sayfa adı'na bakabilirsiniz.
- Kitap adını dikkatli seçin. İsimler önemlidir, adlandırma hatalarını geri almak uğraştırıcı olabilir.
- Yeni bir kitap hakkında güçlü fikirleriniz olduğunda, bir kaç paragraf yazarak kitap için bir ana hat hazırlayın.
- İçindekiler düzenine ve yazım biçimine karar verin. Yardım için Vikikitap:Yerel biçem rehberi sayfasına bakın.
- Eğer bu sayfaya hiçbir yer bağlantı vermiyorsa, sayfa diğer sayfalardan soyutlanmış demektir. Uygun kitaplıklara kitabın bağlantısını ekleyin.
'Kitap oluştur' butonu sizi, kitabınızın giriş sayfası için metin gireceğiniz bir düzenleme sayfasına taşır. Düzenleme sayfasında bu sayfaya bir bağlantı mevcuttur yani kaybolmazsınız.
- Eğer deneme yapmak istiyorsanız lütfen önce deneme tahtasını kullanın
Aşağıdaki yollardan da yeni kitaplar oluşturulabilir:
- O anda var olmayan bir sayfaya giden bağlantıya tıkladığınızda yine bir düzenleme sayfası açılır.
- Bir sayfa adını arayın. Eğer istediğiniz sayfa mevcut değilse şöyle bir mesaj alırsınız:
- Bu vikide "sayfa adı" sayfasını oluştur! Bağlantıya tıklayarak sayfa düzenleme ekranına gidersiniz.
- Deneme tahtası gibi var olan bir sayfadan oluşturmak istediğiniz sayfaya bir bağlantı yazın, "Ön izlemeyi göster" butonuna tıklayarak sayfa ön izlemesini açın, eğer bağlantı oluşturduğunuz sayfa mevcut değilse (tercihlerinize bağlı olarak) kırmızı renkle görüntülenir ve oradan oluşturduğunuz bağlantıya tıklayarak düzenleme sayfasına erişebilirsiniz.
- Oluşturmak istediğiniz sayfa adını tarayıcınızın adres çubuğuna, bulunduğunuz sayfanın adıyla değiştirerek yazabilirsiniz. Bu yöntemi kullanarak gittiğiniz sayfada varsayılan Vikikitap'ta böyle bir sayfa bulunmamaktadır mesajını alacaksınız. Sayfayı oluşturmak için üstten oluştur sekmesine tıklayarak düzenleme sayfasına erişebilirsiniz.
Var olmayan sayfalara giden bağlantılar genelde sayfayı oluşturma hazırlığıyla yazılır ve/veya diğer insanlara oluşturmaları gerektiği mesajını vermek için. Bağlantılar yalnızca yol bulmak için değildir, aynı zamanda yeni sayfadan insanları (ilgili bir sayfayı okuyan veya ilgili sayfayı izlemeye almış olan) haberdar etmek içindir. Yeni sayfalar için konulan bağlantılar, istenilen içeriği yansıttığı sürece kırık değildir. ("Yanlış" veya hatalı yazılmış bir adı olan veya başka bir sayfada bulunan içeriği kopyalayan sayfa adları "kırık"tır)
Yeni sayfa bağlantıları (var olmayan sayfa bağlantıları) var olan sayfalara giden bağlantılardan farklı görünür. tercihlerinize bağlı olarak, normal bağlantıdan farklı bir renk veya yanında bir soru işareti görünür. Çoğunlukla yeni sayfalara giden bağlantılar "kırmızı bağlantılar" olarak da adlandırılır, kırmızı denmesinin sebebi seçeneklerde varsayılan olarak bu bağlantıların kırmızı görünmesidir. Var olmayan sayfalara giden bağlantılar viki düzenleme sayfasından [[Yeni sayfa adı]] şekliyle yazılarak oluşturulur. Bu örnekteki bağlantıyla boş sayfa olan "Yeni sayfa adı" sayfası oluşturulabilir.
Kısacası yeni kitabınızı oluşturduğunuzda planladığınız içindekiler listesini yani kitabın alt sayfalarına giden bağlantıları oluşturun. Bu bağlantıların var olmayan sayfalara gitmesi önemli değildir. Kitabınızın yapısına uygun, içeriği güzel yansıtan bağlantılar olduğu sürece kimse bu bağlantıları silmez, zaten silinmesi gerekmez. Planladığınız her bir alt sayfayı oluşturmak istediğinizde yukarıda belirtildiği gibi bağlantıya tıklarsınız ve sayfayı oluşturursunuz.
Bir sayfaya, kenardaki bağlantılar (gezinti, kitaplıklar vb.) için erişim sağlamak istiyor ancak gereksiz yere tüm sayfanın yüklenmesini beklemek istemiyorsanız, sayfanın hızlı yüklenmesi için var olmayan sayfaya giden bir bağlantıyı yer imi edinin (veya diğer bir deyişle sık kullanılanlara ekleyin). Sayfa içeriği yerine böyle bir sayfa bulunmamaktadır mesajı ve kenardaki bağlantıları görürüsünüz.
|
Deneme tahtası geçici denemeler için kullanılabilir ama sayfa doldukça temizlenmektedir. Bu yüzden, lütfen deneme tahtasından bağlantı vererek oluşturduğunuz fasikülleri yer imi olarak eklemeyi unutmayın, bu sayede onlara ileride erişim sağlayabilirsiniz. Ayrıca eğer kayıtlı bir kullanıcıysanız giriş yaptıktan sonra, o sayfalara üstte bulunan kişisel bağlantılardan 'katkılarıma tıklayarak da erişebilirsiniz. Üzerinde çalışma yapacağınız taslak maddeleri de kullanıcı alt sayfanızda düzenleyebilir, hazır olduğunda kitap alt sayfasına taşıyabilirsiniz. Bir kullanıcı alt sayfası oluşturmak için şöyle bir referans (başlık) kullanın: 'Kullanıcı:KullanıcıAdı/Yeni alt sayfa'. Kullanıcı alt sayfaları ayrıca yeni şablonları denemek için de şu şekilde kullanılabilir: Şablonu hazırladıktan sonra kullanım denemesi yapmak için {{Kullanıcı:KullanıcıAdı/Alt sayfa adı}} yazımnı kullanabilirsiniz. |
[değiştir] Kitabın kapsamını ve ana hatlarını belirleyin
Vikikitap demek başkalarıyla çalışmak demektir. Diğerlerinin yeni bir kitaba katkıda bulunmalarına yardım etmek için başlangıçta kitabın konseptini, düzenini ve kapsamını belirtmek faydalı olacaktır. Düzeni belirtmekten kasıt fasiküllerde kullanılan dolaşım (navigasyon) şablonları, farklı bilgilr için kullanılan farklı biçemler, şablonlar kısacası katkıda bulunanların bilmesi gerek kitabınıza özel kurallar. Bunları belirtmek, kitabın nasıl görünmesi gerektiği ve ne içereceğiyle ilgili uzun tartışmaların önüne geçen bir sözleşme gibidir. Lütfen şunun farkında olun ki böyle bir vikide "sizin" kitabınız diye bir şey yoktur - yalnızca diğer kullanıcılar tarafından öncü yazar olarak kabul edilen, çok önceden beri katkıda bulunan ve diğer kullanıcılara yazım hakkında örnek olan kişiler vardır. Bazı kitapların öncü yazarları yoktur, zaman içinde örgütsel olarak gelişir.
Kitabı tanımlamak için kullanabileceğiniz bazı sorular:
- Ne türde bir kitap olacak? Başvuru kaynağı, ders kitabı, kişisel çalışma kursu, deney talimatları, gezi raporu vb.
- Hedef okuyucu kitlesi kim? Hangi yaş grubu? Bu kitabın ön şartları neler? Okuma yetenekleri ne düzeyde olmalı? Çocuklar mı, yetişkinler mi, öğrenciler, amatör, profesyoneller, araştırmacı veya bilim adamları mı? Çünkü bir araştırmacı için ileri düzey, bir amatör için olandan tamamen farklıdır.
- Kitabın kapsamı nedir? Ne kadar şeyi içermesini istiyorsunuz -- konu, geçmiş ve/veya hedef kitle koşullarıyla birlikte -- nerden başlayacağınızı, nerde bitireceğiniz tespit etmenize yardım eder. Ayrıca neleri kapsam dışı bırakacağınızı belirler.
Bunları kitapta ve kitabın tartışma sayfasında belirtin. Böylece insanlar bu kitabın okuyacak veya katkıda bulunacak doğru kitap olup olmadığına karar verebilirler.
[değiştir] İlk sayfayı yazın
Adlandırma politikasını okuyarak kitabınızın adlandırma işini halledin. Daha sonra içindekiler listesi veya kapak sayfası yapın, kapak sayfaları daha çok dil öğrenme kitaplarında kullanılır. İstediğiniz şekilde sayfayı düzenleyin ve işiniz bitince kaydedin. Daha sonra her bir fasikülü oluşturmak için ilk başlıklarda belirttiğimiz gibi içindekiler listesindeki kırmızı bağlantıları deneyebilirsiniz.
Fasiküller oluştururken metni göndermeden önce bir yazım kontrolünden geçirmek iyi olacaktır. Ayrıca orijinal sayfanın kopyasını alıp üzerindeki çalışmalarınızı yaptıktan sonra orijinal metinle değiştirmeyi de faydalı bulabilirsiniz. Yepyeni konular hakkında kitaplar yazmak Vikikitap'ın kapsamını genişletmeye yardım edecektir.
[değiştir] Kitabı diğerlerine tanıtın
Kitaba diğer kullanıcıların erişimini kolaylaştırın. Tabiki insanlar ne yaptığınızı Son Değişiklikler'den görebilir, ama listede yaptıklarınızın görünürlüğü kalıcı değildir, yeni değişiklikler yapılcıkça sizinkiler alta kayar. Düzgün bir şekilde kategorize etmek kitabınızı tanıtmaya yardımcı olabilir. Kitabınızın ana sayfasına {{yeni kitap}} şablonunu koyun, ayrıca kitabınızı uygun kitaplık kategorisine koymak için {{kitaplık}} şablonunu, alfabetik kategori koymak için {{alfabetik}} şablonunu kullanın. Yapacaklarınızı yaptıktan sonra sayfayı kaydedin. Diğer kitaplarla uyum sorunu yaşamamak için fasiküllerin hepsini "Kitap Adı/Fasikül Adı" şeklinde oluşturun. Daha fazla bilgi için Vikikitap:Adlandırma politikası'na bakabilirsiniz.
[değiştir] Boş sayfa oluşturmak
Yeni sayfayla boş sayfa birbirinden ayrıdır: boş sayfanın sayfa geçmişi mevcuttur. Yine de, yeni bir sayfa oluşturmak boş bir sayfayı düzenlemek gibidir, bir farkı şudur ki yeni sayfa düzenleme ekranında MedyaViki:Newarticletext sayfasındaki metin grüntülenir, bu metin projeden projeye değişiklik gösterebilir..
Bazen boş bir sayfa oluşturmak yararlı olabilir - Örneğin parametreye dayalı böyle bir şablon yapılabilir,oluşturulan şablon ya sadece standart bir metin ya da ek bir metin oluşturur. Bu şablonun başka bir şablonu, mesela parametreye ne yazılırsa o isimdeki bir şablonu, kullanmasıyla yapılır. Şablonun bir versiyonu boş, diğer versiyonu ek metin içerir. Mesela buna bir örnek w:de:MediaWiki:Newarticletext sayfasında bulunur. Bu sayfada bulunan arayüz metni bu arayüz metninin kullanıldığı sayfanın alan adına göre değişik şablonları kullanıyor içerdiği metin {{MediaWiki Newarticletext_NS_{{NAMESPACE}}}}, {{NAMESPACE}} değişkeninin (alan adını söyleyen değişken) verdiği değere göre farklı şablonları kullanır. Ayrıntılı bilgi için bu sayfaya (İngilizce) bakın. Eğer bu paragrafta anlantıları anlamadıysanız kafanızı fazla yormayın. Kitap oluşturmak öğrenilmesi gereken zorunlu bilgiler değiller.
Boş bir sayfa oluşturmak için sayfaya __END__ yazıp kaydedin. Bu kod kayıt olmayacaktır, sadece sistemin boş bir sayfa oluşturmaktan dolayı karışmasını önleyecektir. Başka bir yol denemek isterseniz ilk başta sayfayı içine bir şeyler yazarak oluşturun, mesela sadece bir harf yazın. Daha sonra sayfanın içindekini silip sayfayı kaydedin. Sonunda bir veya daha fazla boşluk bulunan sayfaların veya yalnızca bir veya daha fazla boşluk bulunduran sayfaların oluşturulması mümükün değildir.
[değiştir] Kitap Önermek
Eğer aklınızda bir kitap fikri var, fakat onu oluşturmak için vaktiniz yok veya istemiyorsanız, fikrinizi kitap önerisi olrak Vikikitap:Önerilen kitaplar sayfasına ekleyebilirsiniz. Belki sizinle aynı fikirde bir kullanıcı bulursunuz. Aynı zamanda eğer yeni kitap oluşturmak istiyorsanız o sayfa önerilen kitapları inceleyip istediklerinizle ilgilenebilirsiniz.
Vikikitap kullanıcılarından yeni kitap hakkında yardım isteyebileceğiniz bir yer de köy çeşmesidir. Birçok düzenli katkıda bulunan kullanıcı bu sayfayı kontrol etmektedir, bu kullanıcılardan yeni kitabınızın yardım ve destek alabilirsiniz, yeni kitabınızla ilgilenen başka insanlar bulabilirsiniz.
[değiştir] Diğer unsurlar
[değiştir] Yazdırılabilir sürümü mevcut kitaplar oluşturmak
Eğer insanların oluşturduğunuz kitapları aralıksız bir metin halinde veya PDF dosyası şeklinde okumasını istiyorsanız, bunu kitabınızı ilk oluşturduğunuz andan itibaren yapmaya başlamak daha kolay olacaktır. Bakınız Vikikitap:Yazdırılabilir sürümler
[değiştir] Gelişim aşamlarını güncellemeyi unutmayın
Kitapta yazımını bitirdiğiniz bölümleri gelişim aşamaları etiketlerini kullanarak işaretleyebilirsiniz. Ayrıca kitabınızın bulunduğu kitaplıkta kitabınızın ne kadarının tamamlandığını belirtebilirsiniz.
[değiştir] Önerilen başlıklar ve ekler
- Önsözler ve Ek notlar
- Kitabınızın kapsamını belirten ve kitabın nasıl okunursa daha iyi verim alınacağını belirten bir "önsöz" veya "ek not" sayfası oluşturabilirsiniz.
- Yazarlar listesi ve biçem rehberi
- Diğer kullanıcıların da kitabınızı düzenleyebilmesi mümükündür. Kitaba çok azla katkıda bulunan temel katkıda bulunanların bir listesi bulunmalıdır. Bu listenin bulunduğu sayfanın adı "Yazarlar" olabilir. Ayrıca kitap için yerel biçem rehberi yazılabilir — bu rehber kitabın ne şekilde yazılması gerektiğini, hangi şablonların kullanılacağını vb. açıklar.
