Rusça/Ders 2

Vikikitap, açık-kaynak kitap derlemeleri

Konu başlıkları 1 Sayılar – Числа [çi ́sla] 2 Cins - Род [rot] 3 Zaman - Время [vr'ém'a] 3.1 Mutlak zamanı 3.2 Göreli zamanı 4 Söz bölükleri – Части речи [çásti r’éçi] 4.1 İsimler 4.2 Belirteç - Наречие [nar'e ́çiye] 4.3 Zamir 5 Cinsler isimlerle etkileşim 5.1 Biricik sayı 5.2 Çoğul sayı 6 Hali - Падеж [pad'éş] 6.1 Temel hali 6.2 Ek hali 7 Biçimbirim - Строение слова [strayéniye slóva] 8 Önek

[değiştir] Sayılar – Числа [çi ́sla]

Rusça'da sayılar 2 gruba ayrılır:

1. Единственное число [yidi ́nstvinaye çisló] – Tekil sayı

2. Множественное число [mnójıstvinnaye çisló] – Çoğul sayı

Ö: рука - руки [ruká - rúki] (el - eller), дом - дома [dom - damá] (ev - evler), дерево - деревья [d'ériva - dirév'ya] (ağaç - ağaçlar), год - года [got - gadá] (yıl - yıllar)

Rusça'da tekil olup, çoğul yazılan sayılı bazı sözcükler vardır. Çoğul yapılmazlar.

Ö: очки [açki ́] - gözlük, часы [çisı́] - saat (şey), брюки [br'úki] - pantolon

[değiştir] Cins - Род [rot]

Rusçanın cinslerde özel ve zor fonksyon var. Rus cinsli sözcükleri doğru ayrılmak için Rusça konuşma pratik çekmek zorundasınız.

Rus cinsler 3 gruba ayrılır:

1. Мужской род [muşskóy rot] - Erkek cinsi

2. Женский род [jénskiy rot] - Bayan cinsi

3. Средний род [sr’édniy rot] - Orta cinsi

Bazı durumlarda bile 2 gruplar da olabilir

4. Общий род [ópşiy rot] - Genel cinsi

5. Обоюдный род [abayúdnıy rot] - İkili cinsi

[değiştir] Zaman - Время [vr'ém'a]

Rusçada zaman 2 gruba ayrılır:

1. Абсолютное время [apsal'útnaye vr'ém'a] - Mutlak zamanı

2. Относительное время [atnasi ́til'naye vr'ém'a] - Göreli zamanı

[değiştir] Mutlak zamanı

1. Настоящее время [nastayáşiye vr'ém'a] - Şuanki zamanı

2. Прошедшее время [praşétşıye vr'em'a] - Geçmiş zamanı

3. Будущее время [búduşiye vr'ém'a] - Gelecek zamanı

• Şuanki zamanı:

Ö: Мы работаем на заводе [mı rabótayim na zavódi] - Fabrikada çalışıyoruz; Я нахожусь в Москве [ya nahajús' v maskv'é] - Ben Moskova'da bulunuyorum

• Geçmiş zamanı:

Ö: Он раньше жил в России [on rán'şı jıl v rasi ́yi] - O önce Rusya'da yaşamış.

• Gelecek zamanı:

Ö: Мы поедем отдыхать в Анталью [mı payédim addıhát' v antál'yu] - Antalya'ya dinlenmek için gideceğiz

[değiştir] Göreli zamanı

1. Предшествование [pritşéstvavaniye] - Öncelik

2. Одновременность [adnavrim'énnast'] - Eşzamanlılık

3. Следование [stl'édavaniye] - Yapışma

• Öncelik:

Ö: Наигравшись, дети пошли спать [nayigráfşıs', d'éti paşli ́ spat'] - Oyun bittikten sonra, çocuklar uyumak gitmişler.

• Eşzamanlılık:

Ö: Мы шли по лесу, напевая песню [mı şli pa l'ésu, napiváya p'ésn'u] - Ormana dolaştık, şarkı söyleyip

[değiştir] Söz bölükleri – Части речи [çásti r’éçi]

Rusça'da söz bölükler 2 gruba ayrılır.

1. Самостоятельные части речи [samastayátil'nıye çásti r'éçi] - Bağımsız söz bölükleri

2. Служебные части речи [slujébnıye çásti r'éçi] - Servis söz bölükleri

• Bağımsız söz bölükleri:

1. Имя существительное [i ́m’a suşçistvi ́til’naye] – Varlık ismi

2. Имя прилагательное [i ́m’a prilagátil’naye] – Sıfat ismi

3. Глагол [glagól] – Fiil.

4. Имя числительное [i ́m’a çisli ́til’naye] – Sayı sıfat ismi

5. Местоимение [mistayim'éniye] - Zamir

6. Наречие [nar'éçiye] - Belirteç

7. Предикатив [pridikati ́f] - Predikatif

8. Причастие [priçástiye] - Komünyon

9. Деепричастие [diyipriçástiye] - Ortaç

• Servis söz bölükleri:

1. Предлог [pridlók] - Öntakı

2. Союз [sayús] - Bağlaç

3. Частица [çisti ́tsa] - Parça

4. Междометие [mijdam'étiye] - Ünlem

5. Вводное слово [vvadnóye slóva] - Söztakı

[değiştir] İsimler

Her bir ismi kendi sorulara cevap veriyor:

1. Varlık ismi:

(кто?) [kto] - kim?;

(что?) [şto] - nedir?

• Ö:

кто? (kim?) - человек [çilav'ék] (insan), мужчина [muşi ́na] (erkek), Мехмет [mihm'ét] (Mehmet), Сергей [sirg'éy] (Sergey), Ясемин [yasimi ́n] (Yasemin);

что? (nedir?) - дерево [d'ériva] (ağaç), компьютер [kamp'yúter] (bilgisayar), школа [şkóla] (okul)

2. Sıfat ismi:

(какой?) [kakóy] – nasıl? hangi? (biricik sayının erkek cins sorusu)

(какая?) [kakáya] – nasıl? hangi? (biricik sayının bayan cins sorusu)

(какое?) [kakóye] – nasıl? hangi? (biricik sayının orta cins sorusu)

(какие?) [kaki ́ye] – nasıl? hangi? (çoğul sayı sorusu)

• Ö:

какой цвет? - синий [kakóy tsv'et - si ́niy] (hangi rengi? - mavi); какой человек? - умный [kakóy çilav'ek - úmnıy] (nasıl insan? - hakıllı) (biricik sayının erkek cins örneği)

какая погода? - хорошая [kakáya pagóda - haróşaya] (hava nasıl? - iyi); какая девушка? - красивая [kakáya d'évuşka - krasi ́vaya] (nasıl kız? - güzel) (biricik sayının bayan cins örneği)

какое настроение? - хорошее [kakóye nastrayéniye - har`óşıye] (keyfi nasıl? - iyi); какое число? - двадцать первое [kakóye çisló - dvátsat' p'érvaye] (hangi sayı - yirmi birinci) (biricik sayının orta cins örneği)

какие сапоги? - резиновые [kaki ́ye sapagi ́ - rizi ́navıye] (nasıl çizme? - lastik); какие девушки? - красивые [kaki ́ye d'évuşki - kras`i ́vıye] (nasıl kızlar - güzel) (çoğul sayı örneği)

3. Fiil:

что делает? [şto d'élayit] - ne yapıyor?

что сделает? [şto zd'élayit] - ne yapacak?

что делают? [şto d'élayut] - ne yapıyorlar?

что сделают? [şto zd'élayut] - ne yapacaklar?

• Ö:

что делает? - играет [şto d'élayit - igráyit] (ne yapıyor? - oynuyor)

что сделает? - сыграет [şto zd'élayit - sıgráyit] (ne yapacak? - oynayacak)

что делают? - играют [şto d'élayut - igráyut] (ne yapıyorlar? - oynuyorlar)

что сделают? - сыграют [şto zd'élayut - sıgráyut] (ne yapacaklar? - oynayacaklar)

4. Sayı sıfat ismi:

который? [katórıy] - kaçıncı? kaç?

сколько? [skól'ka] - ne kadar? kaç?

• Ö:

Который день идёт праздник? - Седьмой [katórıy d'en' id'ót práznik - sid'móy] (Bayramın kaç gün oldu? - Yedi)

Сколько время? - Пять часов [skól'ka vr'ém'a - p'at' çisóf] (Saat kaç? - Beş saat)

[değiştir] Belirteç - Наречие [nar'e ́çiye]

Rusça belirteçte ayrı özel söz var ve hiç diğer sözlere eğik değildir.

Rusça belirteçler 2 gruba ayrılır:

1. Обстоятельственные наречия [apstayátil'stvinıye nar'éçiya] - Durum belirteç

2. Определительные наречия [apridili ́til'nıye nar'éçiya] - Tanım belirteç

[değiştir] Zamir

Rusçada zamir 9 gruba ayrılır:

1. Личные [li ́çnıye] - kişi zamir

2. Возвратные [vazvrátnıye] - iade zamir

3. Притяжательные [pritijátil'nıye] - bağ zamir

4. Вопросительные [vaprasi ́til'nıye] - soru zamir

5. Относительные [antasi ́til'nıye] - göreli zamir

6. Указательные [ukazátil'nıye] - işaret zamir

7. Определительные [apridili ́til'nıye] - belir zamir

8. Отрицательные [atritsátil'nıye] - negatif zamir

9. Неопределённые [niapridil'ónıye] - tanımsız zamir

• Kişi zamir:

	Biricik zayı	Çoğul sayı
1 kişi	я [ya] (ben)	мы [mı] (biz)
2 kişi	ты [tı] (sen) Вы [vı] (siz) (sizli bizli, nazik tedavi)	вы [vı] (siz)
3 kişi	он [on] (o) (erkek cins) она [aná] (o) (bayan cins) оно [anó] (o, bu) (orta cins)	они [aní] (onlar)

• İade zamir:

	Biricik sayı	Çoğul sayı
1 kişi	мой [moy] (benimki)	наш [naş] (bizimki)
2 kişi	твой [tvoy] (seninki), Ваш [vaş] (sizinki) (sizli bizli, nazik tedavi)	ваш [vaş] (sizinki)
3 kişi	его [yivó] (onun) (erkek ve orta cinsler) её [yiyó] (onun) (bayan cins)	их [yih] (onların)
herhangi kişi	свой [svoy] (-mı, -nı)

• Soru zamir:

кто [kto] (kim) что [şto] (ne) сколько [skól'ka] (ne kadar)	olaylara eğimlidir
какой [kakóy] (nasıl) каков [kakóf] (nasıl) чей [çey] (kimin) который [katórıy] (hangi)	tanımlı varlık isim ile tutarlı olup, olaylara eğimlidir, cinslere ve saylara değişimlidir
куда [kudá] (nereye) когда [kagdá] (ne zaman) зачем [zaç'ém] (ne için) почему [paçimú] (neden, niye)	değişimli değildir

• Göreli zamir:

Aynı soru zamir gibi, fakat baş fıkraya ast fıkrayı bağlanır.

• İşaret zamir:

столько [stól'ka] (bu kadar)	tanımlı varlık isim ile tutarlı olup, olaylara eğimlidir
этот [état] (bu) тот [tot] (o, bu) (erkek cins) такой [takóy] (böyle, bu kadar) таков [takóf] (böyle) то [to] (o, bu) (orta cins) этакий [étakiy] (böyle) оный (eski Rusçası) [ónıy] (böyle) сей (eski Rusçası) [s'ey] (bu) экий [ékiy] (bu kadar)	tanımlı varlık isim ile tutarlı olup, olaylara eğimlidir, cinslere ve saylara değişimlidir
вот [vot] (işte)	değişimli değildir

• Belir zamir:

все [fs'e] (hepsi) всё [fs'o] (herşey)	olaylara eğimlidir
весь [v'es'] (bütün, tüm) всякий (herbiri)[fs'ákiy] сам [sam] (kendi) самый [sámıy] (tam) само [samó] (kendi) каждый [kájdıy] (herbiri, herhangi) иной [inóy] (diğer) любой [l'ubóy] (herhangi) другой [drugóy] (başka, diğer)	tanımlı varlık isim ile tutarlı olup, olaylara eğimlidir, cinslere ve saylara değişimlidir

• Negatif zamir:

никто [niktó] (hiçbiri) ничто [niştó] (hiçbir şey) нечего [n'éçiva] (hiçbir şey)	olaylara eğimlidir
никакой [nikakóy] (hiçbiri) ничей [niçéy] (hiç kimse)	tanımlı varlık isim ile tutarlı olup, olaylara eğimlidir, cinslere ve saylara değişimlidir
негде [négdi] (hiçbir yerde) некуда [nékuda] (hiçbir yere) никогда [nikagdá] (hiçbir zaman) незачем [nézaçim] (lazım değil, hayır (cevap)) никак [nikák] (hayır (cevap))	değişimli değildir

• Tanımsız zamir:

некто [n'ékta] (kimse, biri)

нечто [n'éçta] (birşey)

некий [n'ékiy] (bir)

некоторый [n'ékatarıy] (bazı)

Soru zamir кое- [kóyi] öntakı ile yada -то [-ta], -либо [liba], -нибудь [-nibut']: кое-кто [kóyi-któ], где-то [gd'é-ta], кому-либо [kamú-liba], что-нибудь [ştó-nibut'] sonekler ile.

[değiştir] Cinsler isimlerle etkileşim

[değiştir] Biricik sayı

Мужской род имён существительных [muşskóy rot im’ón suşçistvi ́til’nıh] – Varlık isimlerin erkek cinsi:

Ö: круг [kruk] – çevre, снег [sn’ek] – kar, день [d’en’] – gün

Женский род имён существительных [jénskiy rot im’ón suşçistvi ́til’nıh] – Varlık isimlerin bayan cinsi:

Ö: зима [zimá] – kış, дорога [daróga] – yol, метель [mit’él’] – tipi, ночь [noç’] – gece

Средний род имён существительных [sr’édniy rot im’ón suşçistvi ́til’nıh] – Varlık isimlerin orta cinsi:

Ö: лето [l’éta] – yaz, небо [n’éba] – hava, стекло [stikló] – cam, окно [aknó] - pençere

Мужской род имён прилагательных [muşskóy rot im’ón prilagátil’nıh] – Sıfat isimlerin erkek cinsi:

Ö: сильный [si ́l’nıy] – güçlü, закрытый [zakrı́tıy] – kapalı, белый [b’élıy] – beyaz, красный [krásnıy] – kırmızı

Женский род имён прилагательных [jénskiy rot im’ón prilagátil’nıh] - Sıfat isimlerin bayan cinsi:

Ö: сильная [si ́l’naya] – güçlü, закрытая [zakrı́taya] – kapalı, белая [b’élaya] – beyaz, красная [krásnaya] – kırmızı

Средний род имён прилагательных [sr’édniy rot im’ón prilagátil’nıh] – Sıfat isimlerin orta cinsi:

Ö: сильное [si ́l’naye] – güçlü, закрытое [zakrı́taye] – kapalı, белое [b’élaye] – beyaz, красное [krásnaye] – kırmızı

Мужской род имён числительных [muşskóy rot im’ón çisliti ́l’nıh] - Sayı sıfat isimlerin erkek cinsi:

Ö: один [adi ́n] – bir, первый [p’érvıy] – birinci, седьмой [sid’móy] – yedinci

Женский род имён числительных [jénskiy rot im’ón çisli ́til’nıh] - Sayı sıfat isimlerin bayan cinsi:

Ö: одна [adná] – bir, первая [p’érvaya] – birinci, седьмая [sid’máya] – yedinci

Средний род имён числительных [sr’édniy rot im’on çi ́slitil’nıh] - Sayı sıfat isimlerin orta cinsi:

Ö: одно [adnó] – bir, первое [p’érvaye] – birinci, седьмое [sid’móye] – yedinci

[değiştir] Çoğul sayı

Мужской род имён существительных [muşsk`óy rot im`’ón suşçistv`i ́til’nıh] – Varlık isimlerin erkek cinsi:

Ö: круги [krugi ́] – çevreler, снега [snigá] – karlar, дни [dni] – günler

Женский род имён существительных [j`énskiy rot im`’ón suşçistv`i ́til’nıh] – Varlık isimlerin bayan cinsi:

Ö: палки [pálki] – tahtalar, дороги [darógi] – yollar, метели [mit’éli] – tipiler, ночи [n`óçi] – geceler

Средний род имён существительных [sr’édniy rot im’ón suşçistvi ́til’nıh] – Varlık isimlerin orta cinsi:

Ö: небеса [nibisá] – havalar, стёкла [st’ókla] – camlar, окна [ókna] - pencereler

Çoğul sayı sözlerin için sıfat isimler cinsleri yoktur.

[değiştir] Hali - Падеж [pad'éş]

Rusçada hali 11 gruba ayrılır:

Temel hali:

Именительный [imini ́til'nıy] - Yalın

Родительный [radi ́til'nıy] - -in hali

Дательный [dátil'nıy] - Datif

Винительный [vini ́til'nıy] - Akuzatif

Творительный [tvari ́til'nıy] - Enstrümental

Предложный [pridlójnıy] - Prepozitif

Ek hali:

Звательный [zvátil'nıy] - Vokatif

Количественно-определительный [kali ́çistvina-apridili ́til'nıy] - Partitif

Местный [m'éstnıy] - Lokatif

Исходный [ishódnıy] - Ablatif

Притяжательный [pritijátil'nıy] - Posesif

[değiştir] Temel hali

Yalın	Кто? [kto] Что? [şto] (Kim? Ne?)
-in hali	Кого? [kavó] Чего? [çivó] (Kimi? Neyi?)
Datif	Кому? [kamú] Чему? [çimú] (Kime? Neye?)
Akuzatif	Кого? [kavó] Что? [şto] (Kimi? Ne?)
Enstrümental	Кем? [k'em] Чем? [çem] (Kimin ile? Ne ile?)
Prepozitif	О ком? [a kom] О чём? [a çom] (Kimin için? Ne için?)

Ö:

кто? - Мехмет [kto - m'ehm'ét] (kim? - Mehmet)

кого? - Мехмета [kavó - m'ehméta] (kimi? - Mehmeti)

кому? - Мехмету [kamú - m'ehm'étu] (kime? - Mehmete)

кем? - Мехметом [k'em - m'ehm'étam] (Kimin ile? - Mehmet ile)

о ком? - о Мехмете [a kom - a m'ehm'ét'e] (Kimin için? - Mehmet için)

[değiştir] Ek hali

Rusçada ek halinin özel soruları yok. Ek hali Rusça ifadeler ilişki olarak bağlıdır.

1. Vokatif hali - Çağırma halidir. Eski Slav dilinde ve Çarlık Rusyanın Rusçasında bu hali dağıtılmıştır. Şimdiki Rusçada az örnekler kalmış:

Yalın hali	Vokatif hali
Бог [bok] (Allah)	Боже [bóje] (Allahım!)
Господь [gaspót'] (Tanır)	Господи [góspadi] (Tanrım!)
отец [at'éts] (baba, papaz)	отче [óççe] (baba! (hıristiyanlarda))
сын [sın] (oğul)	сына [sı́na] (oğlum!)
дочь [doç] (kız (akraba))	доча [dóça] (kızım!)
князь [kn'as'] (prens)	княже [kn'áje] (prens!)
мама [máma] (anne)	мам [mam] (anne!)
папа [pápa] (baba)	пап [pap] (baba!)
дедушка [d'éduşka] (büyük baba)	деда [d'éda] (büyük baba!)
бабушка [bábuşka] (büyük anne)	бабуль [babúl'] (büyük anne!)

Ruşçada kişisel adlar (tek sadece) kısa sürümleri vokatif hali olabilir:

Yalın hali	Vokatif hali
Петя [p'ét'a] (Petya (tüm adı Pyotr))	Петь [p'et'] (Petya!)
Оля [ól'a] (Olya (tüm adı Olga))	Оль [ol'] (Olya!)
Серёжа [sir'ója] (Seryoja (tüm adı Sergey))	Серёж [sir'ój] (Seryoja)

2. Lokatif hali - Yerel halidir. Olan yeri anlamı, varlık isim takılan halidir.

Ö: стоять в снегу [stayát' f snigú] (kar üstünde durmak)

3. Ablatif hali - Ön halidir. Hareket başı yeri anlamı, varlık isim takılan halidir. Lokatif hali aksine vurgu edatlara düşüyor.

Ö: вышел и́з лесу [vı́şel i ́z lisu] (ormandan çıktı)

4. Posesif hali - Çekme hali. Konuşma.

Rus kişisel adların (tek sadece kısa sürümler) sonunda -ин soneği var.

Yalın hali	Posesif hali
Петя [p'ét'a] (Petya (tüm adı Pyotr))	Петин [p'étin] (Petya'nın)
Оля [ól'a] (Olya (tüm adı Olga))	Олин [ólin] (Olya'nın)
Серёжа [sir'ója] (Seryoja (tüm adı Sergey))	Серёжин [sir'ójın] (Seryoja'nın)

[değiştir] Biçimbirim - Строение слова [strayéniye slóva]

Rusçada biçimbirim 5 parça olarak ayrılır:

Приставка [pristáfka] - Önek

Корень [kórin'] - Kök

Суффикс [súfiks] - Sonek

Окончание [akançániye] - Ek

Основа [asnóva] - Esas

[değiştir] Önek

Rusça sözlerde önek oldukça sık kullanıyor.

Ö: провод [próvat] (tel), приставка [pristáfka] (önek), разнос [raznós] (ayrılma), ответвление [atvitvl'éniye] (şube), устойчивость [ustóyçivast'] (istikrar)

Aynı önek aynı kökle etkileşti zaman, vurgunun düştü yere bağlı olarak, farklı anlamı olabilir.

Ö: провода - проводы [pravadá - próvadı] (teller - göndürme), подводить - подводный [padvadi ́t' - padvódnıy] (yaklaştırmak - denizaltı)

Rusça sözlerin kökün önünde birkaç önekler olabilir.

Ö: про-из-ведение [prayizvid'éniye] (ürün), не-до-раз-умение [nidarazum'éniye] (yanlış anlama)

Rusça sözlerin kökün sonusunda birkaç önekler olabilir.

Ö: руко-по-жатие [rukapajátiye] (tokalaşma), веро-ис-по-ведание [virayispavidániye] (din)