Vikikitap, açık-kaynak kitap derlemeleri
Tatarca veya Tatar Türkçesi veya Edil Türkçesi, Türk Lehçelerinin Kıpçak Grubuna ait bir lehçedir. Kırım Tatarcası ile benzerlik vardır fakat farklı olduğunu belirtmek için Kazan Tatarcası olarak da adlandırılır.
[değiştir] Sayılar / Sanlar
[değiştir] Kaç? / Nêy qeder, köp mi?
| 1 |
bir |
bir |
| 2 |
iki |
êki |
| 3 |
üç |
öç |
| 4 |
dört |
dört |
| 5 |
beş |
bêş |
| 6 |
altı |
altı |
| 7 |
yedi |
cêdi |
| 8 |
sekiz |
sêgiz |
| 9 |
dokuz |
toğız |
| 10 |
on |
on |
| 11 |
on bir |
on bir |
| 12 |
on iki |
on êki |
| 13 |
on üç |
on öç |
| 14 |
on dört |
on dört |
| 15 |
on beş |
on bêş |
| 16 |
on altı |
on altı |
| 17 |
on yedi |
on yêdi |
| 18 |
on sekiz |
on sêgiz |
| 19 |
on dokuz |
on toğız |
| 20 |
yirmi |
yigirmi |
| 21 |
yirmi bir |
yigirmi bir |
| 30 |
otuz |
otız |
| 40 |
kırk |
qırıq |
| 50 |
elli |
êlli |
| 60 |
altmış |
altmış |
| 70 |
yetmiş |
yêtmiş |
| 80 |
seksen |
sêksen |
| 90 |
doksan |
toqsan |
| 100 |
yüz |
yöz |
| 200 |
iki yüz |
êki yöz |
| 1000 |
bin |
miñ |
| 10.000 |
on bin |
on miñ |
| 1.000.000 |
milyon |
million |
| 37 |
otuz yedi |
otız cêdi |
| 125 |
yüz yirmi beş |
yöz yigirmi bêş |
| 1,5 |
bir buçuk |
bir yarım |
| 2/3 |
üçte iki |
öçten êki |
| 1/2 |
yarım |
yarım / yartı |
| %1 |
yüzde bir |
yözde bir, bir prosent |
| 1+1 |
bir çift |
bir par |
| (1+1)+(1+1) |
iki çift |
êki par |
[değiştir] Kaçıncı? (Hangisi?) / Qaysınçı?
| 1 |
birinci |
birinçi |
| 2 |
ikinci |
êkinçi |
| 3 |
üçüncü |
öçinçi |
| 4 |
dördüncü |
dörtinçi |
| 5 |
beşinci |
bêşinçi |
| 6 |
altıncı |
altınçı |
| 7 |
yedinci |
cêdinçi |
| 8 |
sekizinci |
sêgizinçi |
| 9 |
dokuzuncu |
toğızınçı |
| 10 |
onuncu |
onınçı |
| 11 |
on birinci |
on birinçi |
| 20 |
yirminci |
yigirminçi |
| 31 |
otuz birinci |
otız birinçi |
[değiştir] Renkler / Tösler
| ak |
aq |
| lacivert |
zeñger |
| mavi |
kök |
| yeşil |
yeşil |
| sarı |
sarı |
| kızıl, al |
qızıl |
| kahverengi |
kören |
| turuncu |
qızğılt-sarı |
| alacalı (alaca bulaca) |
çowar |
| pembe |
al, alsıw |
| gümüş |
kömiş |
| gri, boz |
boz, sorı |
| mor |
milewşe |
| açık |
açıq, aqsıl |
| koyu |
qoyı, qarañğı |
| parlak |
yap-yaqtı, açıq |
| açık mavi |
aqsıl-zeñger |
| parlak kırmızı |
citi qızıl |
| koyu sarı |
qoyı sarı |
| kara, siyah |
qara |
| leylak, eflatun |
milewşe, şemehe |
[değiştir] Ön Adlar / Sıyfat
| büyük |
böyik |
| ulu, yüce |
olı, zor |
| yüksek, üstün |
böyik, yoğarı |
| kaynar, sıcak |
qaynar, issi |
| kirli, pis |
qırlı, pıçraq, şaqşı |
| koyu, yogun |
qoyı |
| ucuz |
oçsız, arzan |
| katı, sert |
qatı |
| canlı, diri |
canlı, tiri |
| sıvık, açık (çay için) |
sıyıq, açıq (çay öçin) |
| yağlı |
maylı, sêmiz |
| ekşi |
eçi |
| kısa |
qısqa |
| güzel |
güzel, matur, çêber |
| yuvarlak |
tögerek |
| hafif |
cêñil / yêñil |
| küçük |
kiçi, kiçkine, belekey |
| genç |
yeş |
| sulu |
sowlı, yöwiş |
| karanlık, bulutlu |
qarañğı, yamansu |
| yumuşak |
yomışaq |
| aşağı, alçak |
töben, tebenek |
| yeni |
yaña / yañı / yene |
| keskin, sivri |
kêskin, ötkin |
| kötü |
naçar / yaman |
| dolu |
towlı |
| boş |
boş |
| taze, yeni |
saf, yaña |
| zayıf, güçsüz |
zeğif, köçsiz |
| tatlı |
tatlı, ballı |
| yaşli, ihtiyar |
qart, olı, ölken |
| eski |
êski |
| kuru, susuz |
qorı, sowsız |
| tuzlu |
tozlı |
| gülünç, komik |
kölki, qızıq, komik |
| çiğ, pişmemiş |
yöwiş, dımlı, pişmegen |
| cesur, yürekli |
qıyıw, batır |
| karanlık |
qaranlıq |
| ılık |
cılı / yılı |
| ağır |
awır |
| iyi |
yaqşı, eybet |
| soğuk, serin |
sowıq, salqın |
| temiz, pak |
peq, saf |
| saf |
saf |
| geniş |
kêñ |
| ışık, aydın |
açıq, yaqtı |
[değiştir] Adıllar / Almaşlıqlar
| ben |
mên |
| sen |
sên |
| o |
ol |
| biz |
biz |
| siz |
siz |
| onlar |
alar |
| benim, benimki |
mênim, mêniki |
| senin, seninki |
sêniñ, sêniki |
| onun, onunki |
anıñ, anıqı |
| bizim, bizimki |
bizniñ, bizniki |
| sizin, sizinki |
sizniñ, sizniki |
| onların, onlarınki |
alarnıñ, alarnıqı |
| kendim, kendimi |
özim, özimni |
| kendini |
öziñni |
| kendi |
özin |
| kendimizi |
özibizni |
| kendinizi |
özigizni |
| kendileri |
özlerin |
| en |
êñ |
| hepsi, bütün |
hemisi, bötin, barlıq, barça |
| her |
her, törli, barısı |
| her türlü insan var. |
törli-törli kişi bar. |
| o |
tigi |
| bu değil |
bo tügil |
| hiç kimse |
hiç kim, birkim de |
| burada hiç kimse yok. |
monda birkim de yoq. |
| bir şey değil |
hiçnerse, hiçbirnerse |
| hiç kimseye söyleme. |
birkimge de söyleme (eytme). |
| o hiçbir şeyi bilmiyor. |
ol birnerse de bilmêy. |
| onun hiçbir şeyi yok. |
anıñ birnerse de yoq. |
| o, bugün bir şeyle meşgul değil. |
o, bogön bir de meşğül tügil / iş yoq. |
| ben hiçbir şeye hayret etmiyorum. |
Min birnersege de ğaceplenmêyim. |
| hiç kimseninki, hiçbirininki |
birkimniki de |
| sorulacak kimse yok. |
sorarlıq birkim de yoq. |
| onu düşünmeye gerek yok. |
anı oylap torası da yoq. |
| mazeret yok |
aqlanası yoq |
| kimdir |
kimdir |
| kim olursa |
kim de bolsa |
| herhangi bir kişi |
birer kim |
| ne olursa |
nêy bolsa da |
| birkaç |
birnêçe |
| Kaç? Ne kadar? |
Nêçe? Nêy qeder? |
| konuşma |
söyleş |
| Ne yazık ki Tatarca bilmiyorum. |
Nêy qızğanıç ki Tatarça bilmêyim |
| Tatarca konuşmayı öğrenmek istiyorum. |
Tatarça söyleşirge öyrenirge tilêyim |
| Lütfen yavaş konuşunuz. |
Ekrinrek söylişigizçi, zinhar |
| Ne söyledi o? |
Nêy söyledi (eytti) ol? |
| anla |
añla |
| Siz beni anlıyor musunuz? |
Siz mêni añlıysız mı? |
| Ben sizi anladım / anlamadım. |
Mên sizni añladım / añlamadım. |
| Söylediklerinizin hepsini anladım. |
Söylegenigizniñ herisin (barısın) añladım. |
| Lütfen, yineleyiniz. |
Zinhar, qabatlağız. |
| söyleyiş |
eytiliş |
| Bana Tatarcanın söyleyişi zor geliyor. |
Mêña Tatarçanıñ eytilişi qıyın kêle. |
| söz |
söz |
| Bu sözün Tatarcası nedir? |
Bo sözniñ Tatarçası nêy bolır? |
| Siz Başkırtça biliyor musunuz? |
Siz Başqortça bilesiz mi? |
[değiştir] Esenleşme / Selâmleşiw
| Selâm! |
Selâm! |
| Merhaba! |
Êsen mi(siz)! |
| Hayırlı günler (sabahlar, akşamlar)! |
Heyirli könler (êrte, kêç)! |
| Hoş geldiniz, değerli dostlar (arkadaşlar)! |
Hoş kêldigiz, qedirli dostlar (arqadaşlar)! |
| Sizi gördüğüme sevindim. |
Sizni köriwime söyindim / şatmın. |
| Hakkınızda çok şey duydum. |
Xaqqığızda (Sizniñ torında) bêk köp işittim. |
| Nasılsın(ız)? |
Heller(igiz) nêçik? |
| İyiyim. |
Eybet. |
| Akrabalarınız nasıl? |
Toğanlarığız nêy helde? |
| Hepsi iyiler. |
Herisi (barısı) eybet. |
[değiştir] Tanışmak / Tanışıw
| İznizle tanışabilir miyiz? |
Sizniñ bilen tanışa alırbız mı? |
| Sizinle tanıştığımıza çok sevindim. |
Sizniñ ile tanışqanıbızğa bêk söyindim. |
| Ben sizi bir yerde görmüş gibiyim. |
Mên sizni bir cêrde körgen kibik. |
| ad, isim |
at, isim |
| soyadı |
nesil (isimi), familia |
| Adınız nedir? |
İsimigiz nêy(çik)? |
| Adım... |
İsimim... |
| Siz nerede yaşıyorsunuz? |
Siz nêy cêrde yeşêysiz? |
| Ben Kazan kentinde yaşıyurum. |
Mên Qazan şeherinde yeşêyim. |
| Siz nereden geldiniz? |
Siz nêy cêrden kêldigiz? |
| İstanbul'dan geldim. |
İstanbul'dan kêldim. |
[değiştir] Teşekkür / Rehmet
| Teşekkür |
Şökir |
| Teşekkür ederim, teşekkürler! |
Rehmet! |
| İlginiz için teşekkürler! |
İğtibarığız öçin rehmet! |
| Çok teşekkürler! |
Bêk zor rehmet! |
| Size borçluyum. |
Sizge bêk borıçlımın. |
| Dilerim. |
Rehmet eytmeseñ de bola. |
| Çok mutluyum. |
Bêk qeneğetmin. |
[değiştir] Vedalaşma, dilek bildirme / Hoşlaşıw, tilek bildiriw
| Hoşçakal(ınız)! |
Hoş, saw bol(ığız)! Êsen-saw qalığız! |
| Yeniden görüşmek üzere! |
Yañadan körişirge qeder! |
| Hayırlı geceler! |
Hayirli kêç! / Tınıç yoqı! |
| Hayırlı yolculuklar! |
Hayirli yol! |
| Selam söyle(yiniz)! |
Selam söyle(giz) / eyt(igiz), tapşır(ığız)! |
| Görüşürüz! |
Körişirbiz! |
| Yarına kadar! |
Êrtege qeder! |
[değiştir] Görünen organlar / Ten ölişleri (organları)
| saç |
çeç |
| saç tara |
çeç tara |
| göz |
köz |
| kara gözler |
qara közler |
| diş |
tiş |
| tişlerini fırçala. |
tişlerni tazart. |
| ayak |
ayaq |
| ayağa giy. |
ayaqqa kêy. |
| baş |
baş |
| başım ağrıyor. |
başım awırta. |
| burun |
borın |
| ağız |
awız |
| parmak |
barmak |
| el |
qol |
| tokalaşalım. |
qollarnı qısıyıq. |
| kulak |
qolaq |
| bıyık |
mıyıq |
| Bıyığı tıraş et. |
Mıyıqnı qır. |
| dil |
til |
[değiştir] İç organlar / İç organlar
| ciğer |
bawır |
| böbrek |
böyir |
| bağırsaklar |
içekler |
| yürek |
yörek |
| mide |
aşqazan |
[değiştir] Özür dilemek / Ğafu ötiniw
| Lütfen bağışlayınız. |
Zinhar öçin ğafu êtigiz |
| Geciktiğim için özür dilerim. |
Kêçiktirgenim öçin ğafu êtigiz |
| Çok üzgünüm. |
Bêk qızğanıç |
| Affedersiniz, farklı düşünüyorum. |
Ğafu êtigiz, başqaça oylıyım. |
| Affedersiniz, size engel oluyor muyum? |
Ğafu êtigiz, sizge qomaçawlıyım mı? |
