Almanca/İsmin halleri

Vikikitap, özgür kütüphane
Atla: kullan, ara

İsmin halleri her dilde farklı bulunur. Türkçe'de ismin sonuna eklenen eklerle kullanılır. İngilizce ve İtalyanca gibi dillerde isim hali yoktur, bizim isim halleriyle kullandığımız yapıları edatlarla sağlarlar. Almanca'da isim hali 4 tane vardır.

Nominativ (Yalın hal) Akkusativ (-i hali) Dativ (-e hali) Genitiv (iyelik eki)


Nominativ[düzenle]

Nominativ yalın halidir. Öznelerde ve sein (olmak) fiiliyle birlikte nominativ kullanılır.


Das Fenster ist zu (Pencere kapalı) / Sein fiilinin çekimlenmiş hali ist

Mein Name ist Thomas (Benim adım Thomas)

Das ist ein Buch (Bu bir kitaptır)


Kalın yazılanlar nominativ'dir. Nominativ yani yalın halde artikelleri das ve der olan kelimeler için kein (hiç) ve ein (bir) de kullanılır. Artikeli die olan kelimeler için eine ve keine kullanılır.


Ein Buch (Bir kitap) burda kitap belirsizdir.

Das Buch - (Bu kitap) burda kitap belirlidir.


Eine Frau kommt - Bir kadın geliyor (Hangi kadın? Belli değil)

Die Frau kommt - (O) kadın geliyor (Hangi kadın olduğu belli)

Keine Frau kommt - Hiçbir kadın gelmiyor



Aynı şekilde artikeli die olan isimler için nominativ durumda sahiplik eklerinin sonuna da -e gelir.


mein - meine (benim)

dein - deine (senin)

sein - seine (onun - eril)

ihr - ihre (onun - dişi)

sein - seine (onun - nötr)

unser - unsere (bizim)

euer - eure (sizin)

ihr - ihre (onların)

Ihr - Ihre (sizin - nazik)


Das ist mein Schlüssel (Bu benim anahtarım)

Das ist meine Zeitung (Bu benim gazetem)

Akkusativ[düzenle]

Akkusativ Türkçe olarak ismin -i halidir. Direk nesne akkusativle kullanılır. Eylemin etkilediği öğedir.

Türkçe'de ek olarak kullanılırken Almanca'da artikel değişikliğiyle sağlanır


Nominativ Akkusativ
der den
die die
das das


Tabloda görüldüğü gibi akkusativde sadece artikeli der olan isimler değişiklik gösterir.


Elmayı yiyorum demek istersek nasıl deriz?

Elma: Der Apfel

Yemek: essen


Daha önceki derslerde çekimlemeyi de öğrendiğimize göre artık bu cümleyi kurabiliriz. Artikeli der olduğuna göre değişime uğrar ve cevap Ich esse den Apfel


Nominativ kısmında söylediğim gibi iyelik zamirleri, ein ve kein ismin artikeline göre değişiklik gösterir. Der ve das olduğunda bir ek almıyor ama die olunca ek alıyordu. Akkusativde de aynısı geçerli ama bu sefer ekstradan bir artikelimiz daha var! Den'de de değişikliğe uğrar ve den (belirtili) yerine einen (belirsiz), keinen (hiç), meinen (benim), deinen (senin), seinen (onun eril ve nört için), ihren (onun dişil için ve onların), unseren (bizim), euren (sizin) ve Ihren (sizin nezaketen) kullanılabilir. Akkusativ olarak kullanılan die ve das nominativdeki gibi bir değişikliğe uğramaz.

Yani ich esse den Apfel yerine, belirsiz bir elmadan bahsetseydik;

Bir elma yiyorum (hangi elma belirsiz): Ich esse einen Apfel


Die Birne: Armut

Ich esse einen Apfel

Ich esse eine Birne


Egzersizler


Haben fiilinin çekimlerini öğrenmiştik. Sahip olmak nesne alan bir fiildir. Yani sahip olmak fiilini akkusativle kullanacağız. Şimdi cevaba bakmadan siz tamin etmeye çalışın


Bir elmaya sahibim Ich habe einen Apfel


Senin elmanı yiyorum Ich esse deinen Apfel


Bir elmaya sahip değilim (Hiç elmam yok) Ich habe keinen Apfel


Bir kediye sahibim / Bir kedim var (Kedi: Die Katze) Ich habe eine Katze


Onun (eril) elmasını yiyorsunuz Ihr esst seinen Apfel


Özge bir kediye sahip değil / Özge'nin kedisi yok Özge hat keine Katze


Bir kitabı okuyoruz (okumak: lesen / kitap: das buch) Wir lesen ein Buch


Kitapları okuyorum (Buch pl.: Bücher / hangi kitaplar belli) Ich lese die Bücher

Dativ[düzenle]

Dativ Türkçe'deki ismin -e halidir. Eylemin kime yapıldığını belirtir. Artikel değişiliğiyle elde edilir.

Nominativ Akkusativ Dativ
der den dem
die die der
das das dem
die (çoğul) die den ...n


Akkusativde bildiğimiz gibi sadece der değişiyordu şimdi ise hepsinde bir değişikliğe uğruyor. Çoğul die'de artikel den olur ve ismin çoğul halinin sonuna 'n' eklenir (İsmin çoğulu zaten sonu n'le bitiyorsa eklemeye gerek yok)


Die Katze: Kedi/Kediyi

Der Katze: Kediye


Der Freund: Arkadaş (erkek)

Die Freunde: Arkadaşlar

Den Freund: Arkadaş-ı

Die Freunde: Arkadaşlar-ı

Dem Freund: Arkadaş-a

Den Freunden: Arkadaşlar-a


Yine son ekleri iyelik zamirleri, ein ve kein'a göre eklenir. Yukarda yağtığımızı bu sefer sahiplik eki mein (benim) ile yapalım


Nominativ Akkusativ Dativ
Tekil Mein Freund Meinen Freund Meinem Freund
Çoğul Meine Freunde Meine Freunde Meinen Freunden

İşte bu kadar. Dativle kullanabilceğimiz fiiller genelde Türkçe'dekilerle aynıdır. Fakat bazı istisnalar vardır


fragen: Türkçe'de dativle kullanmamıza rağmen (Ona sordum) Almanca'da akkusativle kullanılır. (Ich frage den Lehrer, öğretmeni soruyorum gibi gözükse de öğretmene soruyorum anlamındadır)

haben: Türkçe'de yine dativle kullanırız (Bir kediye sahibim) ama Almanca'da akkusativle kullanılır. (Wir haben einen Hund)

heiraten: Evlenmek fiili akkusativle kullanılır.

brauchen (ihtiyaç duymak) ve anrufen (telefon etmek) Türkçe'de dativle kullanılmasına rağmen Almanca'da akkusativle kullanılan diğer önemli fiiller.


folgen (takip etmek) ve gratulieren (tebrik etmek) ise tam tersi Türkçe'de akkusativle kullanılırken Almanca'da dativle kullanılır.


Şimdi biraz örnekler verelim

helfen: Yardım etmek bildiğimiz gibi dativle kullanılır. Babama yardım ediyorum demek istersek: Ich helfe meinem Vater. (Baba'nın artikeli der olduğu için dem'e dönüştü.)

gehören: Ait olmak. Kitap bir kadına aittir: Das Buch gehört einer Frau (Kadın'ın artikeli die olduğu için dativde der'ya dönüştü)


Şimdi de hem akkusativ hem de dativ kullanalım bir cümlede

geben: vermek hem akkusativ hem dativ kullanabileceğimiz bir fiil. Wir geben das Fleisch unserem Hund (Eti köpeğimize veriyoruz) Hund yani köpek dativ olarak ve Fleisch ise akkusativ olarak kullanılmıştır.

schenken: hediye etmek, adam çocuklara bir top hediye ediyor diyelim: Der Mann schenkt einen Ball den Kindern. Kind çocuk demek. Kinder çocuklar demek ve sonuna n ekleyerek onu dativ yaptık.


Şimdi zamirlerin akkusativ ve dativ durumlarına göre bir tablo verelim:

Nominativ (Yalın Hal) Akkusativ (-i hali) Dativ (-e hali)
ich (ben) mich (beni) mir (bana)
du (sen) dich (seni) dir (sana)
er (o, erkek) ihn (onu) ihm (ona)
sie (o, dişi) sie (onu) ihr (ona)
es (o, nötr) es (onu) ihm (ona)
wir (biz) uns (bizi) uns (bize)
ihr (siz) euch (sizi) euch (size)
sie/Sie (onlar / siz nezaket) sie/Sie (onları/sizi) ihnen/Ihnen (onlara/size)


Bunları ezberlemenin kolay yolu: eğer artikellerin durumlara göre nasıl değiştiğini biliyorsanız; sie öznesi dişiler için kullanılır die de dişiler içindir. Die akkusativde değişmediği için sie de akkusativde değişmez. Dativde die, der olduğu için sie dativde ihn olur. Aynı şekilde es de akkusativde değişmez (das gibi) dativde ihm olur (dem). Er akkusativde ihn (den) olur ve dativde ihm (dem) olur. Ihr ve wir hem akkusativde hem de dativde aynı kalır. Çoğul sie ise yine tekil sie gibi akkusativde değişmez dativde -en geitirilerek çoğul yapılır. Çünkü sie de çoğul olarak kullanılıyor. Böyle aklınızda tutabilirsiniz.

  • Ich liebe dich: Seni seviyorum
  • Ihr helft mir: Bana yardım ediyorsunuz